Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İntrosepsiyon

İntroception

Tanım

Bir bireyin, hem kendi hem de başkalarının içsel ihtiyaçlarını, motivasyonlarını ve yaşantılarını anlamaya yönelik gösterdiği dikkat ve duyarlılık derecesini yansıtan kişilik özelliği.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek introsepsiyon düzeyine sahip bir klinik psikolog, danışanının seans sırasında dile getirdiği çelişkili ifadelerin arkasındaki bastırılmış motivasyonları hızlıca fark etmekle kalmaz, aynı zamanda kendi karşı-aktarım tepkilerini de anlık olarak gözlemleyip düzenleyebilir.

Derin Analiz

Kişilik psikolojisi ve sosyal biliş bağlamında introsepsiyon, bireyin görü kapasitesi ile empati yeteneğinin kesişim kümesinde yer alır. Bilişsel bilimler perspektifinden bakıldığında, bu özellik, kişinin kendi zihinsel süreçlerini izleme becerisi (metakognisyon) ile başkalarının zihinsel durumlarını okuma kapasitesi (zihin kuramı) arasında köprü kurar. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç medial prefrontal korteks ve varsayılan durum ağı (default mode network) ile ilişkilendirilmektedir; zira bu yapılar öz-göndergeli düşünme ve başkalarının niyetlerini anlamalama süreçlerinde kritik roller üstlenir.

Etimoloji

Latince 'intro-' (içeri, kısma) ve 'capere' (almak, yakalamak, kavramak) köklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İç duyum (Interoception) ile sıklıkla karıştırılır; iç duyum kalp atışı veya açlık gibi içsel bedensel sinyallere odaklanırken, introsepsiyon psikolojik, motivasyonel ve içsel yaşantıların anlaşılmasına odaklanır.