Kandidiyaz
Candidiasis
Tanım
Candida cinsine ait maya benzeri mantarların, özellikle de Candida albicans'ın aşırı çoğalmasıyla ortaya çıkan lokalize veya sistemik fungal enfeksiyon.
Örnek Vaka / Uygulama
Kemoterapi tedavisi gören ve nötropenik seyreden bir lösemi hastasında, oral mukozada başlayan beyaz, silinebilir plaklar ve ardından gelişen yutma güçlüğü tablosu, fırsatçı kandidiyazis enfeksiyonunun klinik bir göstergesidir.
Derin Analiz
Kandidiyaz, fırsatçı patojenlerin insan mikrobiyotasındaki dengesizliklerden yararlanarak enfeksiyon oluşturmasının klasik bir örneğidir. Candida türleri sağlıklı bireylerin oral mukozasında, gastrointestinal sisteminde, derisinde ve vajinal florasında komensal olarak bulunur. Ancak immün sistemi baskılayıcı durumlar (HIV/AIDS, immünosupresif tedaviler), geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı (normal bakteriyel floranın baskılanması) veya lokal mikroyapısal değişiklikler (nem, ısı, pH dengesizliği) mantarın patojenik formuna geçişini tetikler. Yüzeyel formları oral pamukçuk, intertrigo veya vajinit olarak seyrederken; immün sistemi kritik düzeyde zayıflamış konaklarda fungemi yoluyla sepsise, endokardite, menenjite veya osteomiyelite yol açabilen ölümcül sistemik tablolara dönüşebilir.
Etimoloji
Latince 'Candida' (parlak beyaz, sıfat olarak saf beyaz) kelimesinden türetilmiş olup, etken mantarın oluşturduğu karakteristik beyaz kolonilere atıfta bulunur; sonundaki '-iasis' eki ise Yunanca kökenli olup tıpta hastalıklı durumu veya enfeksiyonu belirtir.
Karıştırmayın
Dermatofitozlar (Tinea enfeksiyonları) ile karıştırılır; dermatofitozler keratinize dokularda sınırlı kalırken, Candida maya mantarıdır ve mukozal yüzeyleri ile nemli deri kıvrımlarını enfekte eder.