Karmaşık Cümle
Complex Sentence
Tanım
Bir temel cümle (ana cümle) ile buna bağımlı olan bir veya daha fazla yan cümlecikten oluşan dilbilimsel yapı.
Örnek Vaka / Uygulama
'Öğrenci, öğretmenin sorduğu soruyu yanıtlayamadığını fark etti.' cümlesinde 'Öğrenci fark etti' ana cümle iken, 'öğretmenin sorduğu soruyu yanıtlayamadığını' kısmı bir yan cümleciktir ve bu yapı bütünüyle bir karmaşık cümle oluşturur.
Derin Analiz
Dilbilim, bilişsel bilimler ve psikolinguistikte karmaşık cümle işleme, insan beyninin çalışan bellek (working memory) kapasitesini ve sözdizimsel (syntactic) ayrıştırma mekanizmalarını test etmek için kritik birincil veridir. Ana cümle ile gömülü yan cümleçler (embedded clauses) arasındaki hiyerarşik ilişki, Broca alanı ve Wernicke alanı gibi sol hemisfer dil ağrlarında ek metabolik yük oluşturur. Özellikle merkezden gömülü (center-embedded) karmaşık cümleler, bilişsel yükü artırarak parselleme hatalarına ve anlama sürelerinin uzamasına yol açar.
Etimoloji
Latince 'complexus' (sarılmış, örülmüş, birleşmiş) sözcüğünden türetilmiş olup, dilbilimde birden çok önermenin hiyerarşik olarak birbirine bağlanmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Bileşik cümle (compound sentence) ile karıştırılır; bileşik cümleler eş güdümlü bağlaçlarla bağlanan eşit statüdeki birden fazla ana cümleden oluşurken, karmaşık cümle hiyerarşik bir ana-yan cümle bağı barındırır.