Kavramsal Apraksi
Conceptual Apraxia
Tanım
Nesnelerin işlevsel kullanımına dair zihinsel tasarımların ve araç-gereç bilgisi organizasyonunun bozulmasıyla ortaya çıkan, uygun alet kullanamama durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöroloji kliniğinde değerlendirilen 62 yaşında bir inme hastasına diş fırçası ve diş macunu verilmiştir. Hasta fırçanın ne olduğunu bilmekte ve eline alabilmektedir; ancak fırçayı saçını taramak için kullanmakta ya da macunu fırçaya sürmeden doğrudan tüpten yemeye çalışmaktadır. Bu hata uzamsal bir sakarlıktan değil, nesnenin kullanım konseptinin kaybolmasından ileri gelmektedir.
Derin Analiz
Kavramsal apraksi, genellikle sol hemisferin inferior parietal lob veya premotor alan lezyonları sonrasında görülen bir üst düzey motor planlama bozukluğudur. İdeomotor apraksiden temel farkı, hastanın hatasının uzamsal (spatial) veya zamansal olmaktan ziyade, nesnenin işlevsel kimliğine ve ne işe yaradığına dair 'kavramsal' düzeyde olmasıdır. Birey bir çekiç gördüğünde onun fiziksel formunu algılayabilir; ancak çekiçle vida çakmaya çalışmak gibi mantıksal bir eşleştirme yapamaz veya birden fazla nesnenin kullanım sırasını (örneğin önce çay poşetini bardağa koyup sonra su dökmek yerine tersini yapmak) organize edemez. Bu durum, semantik hafıza ile motor programlama arasındaki nöral köprünün kopmasından kaynaklanır.
Etimoloji
Latince 'conceptus' (kavram, zihinsel tasarı) ile Yunanca 'a-' (olumsuzluk eki) + 'praxis' (eylem, uygulama, hareket) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İdeomotor apraksi ile sıklıkla karıştırılır. İdeomotor aprakside hastalar nesneleri doğru kullanabilir ancak komut üzerine pantomim (hayali hareket) yapamaz veya mekansal hatalar sergilerler. Kavramsal aprakside ise nesnenin özüne ve işlevine dair bilgi doruk düzeyde bozulmuştur.