Kış Uykusu
Hibernation
Tanım
Sıcak kanlı omurgalıların kış aylarında metabolizma hızını, kalp atımını ve vücut sıcaklığını ciddi oranda düşürerek gerçekleştirdikleri uzun süreli fizyolojik eylemsizlik hali.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında altın hamsterlerin (Mesocricetus auratus) kış uykusu döngüleri incelenirken, ortam sıcaklığının düşmesiyle birlikte hayvanların torpor (uyuşukluk) evresine girdikleri, vücut sıcaklıklarının donma noktasına yakın değerlere düştüğü ve belirli aralıklarla uyanarak besin tükettikleri gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Kış uykusu, çevresel kaynakların tükenmesine ve aşırı soğuklara karşı gelişen karmaşık bir adaptif homeostatik düzenlemedir. Biyolojik psikoloji ve fizyoloji bağlamında, endokrin bezlerin aktivitesinde belirgin bir yavaşlama görülür; ancak bu durumun tek bir merkezi nöroendokrin odak tarafından yönetilmediği, hipotalamusun ve otonom sinir sisteminin entegre bir şekilde rol oynadığı bilinmektedir. Hayvanlar bu süreçte enerji depolarını (yağ dokusu veya depolanan besinler) kullanarak bazal metabolizma maliyetini minimuma indirirler ve merkezi sinir sistemindeki sinaptik bağlantıların korunmasını sağlarlar.
Etimoloji
Latince 'hibernare' (kışı geçirmek) fiilinden türetilmiş olup, 'hibernus' (kışa ait) köküne dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Torpor (günlük ve kısa süreli metabolik yavaşlama) ve estivasyon (yaz uykusu veya kuraklık uykusu); kış uykusu ise mevsimsel, uzun süreli ve derin bir fizyolojik yavaşlama halidir.