Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Klitoridektomi

Clitoridectomy

Tanım

Klitorisin tamamının veya bir kısmının cerrahi olarak çıkarılması işlemi olup, genellikle etnik veya dini ritüeller bağlamında kız çocuklarına uygulanan kadym bir kadının cinsel organının sakatlanması (FGM) biçimidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik psikoloji pratiklerinde, göçmen sağlığı veya travma merkezlerine başvuran ve geçmişte bu işleme maruz kalmış yetişkin bir kadının, en yakın partner ilişkilerinde dissosiyatif belirtiler ve ciddi somatik kaygılar yaşaması, klitoridektominin uzun vadeli psikoseksüel etkilerine somatik bir vaka örneği teşkil eder.

Derin Analiz

Klitoridektomi, antropolojik ve sosyokültürel bağlamlarda bir geçiş ritüeli veya cinselliği kontrol etme aracı olarak ortaya çıkmış, günümüzde ise Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından temel insan hakları ihlali ve cinsiyete dayalı şiddet olarak sınıflandırılmış bir uygulamadır. Tıbbi endikasyonları son derece nadirdir; yalnızca klitoris bölgesinde gelişen agresif maligniteler (kanser vakaları) gibi istisnai durumlarda onkolojik bir müdahale olarak gerçekleştirilir. Psikolojik ve klinik açıdan bakıldığında, işleme maruz kalan bireylerde (özellikle çocukluk veya ergenlik döneminde) gelişen travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), kronik pelvik ağrı, disparoni (cinsel ilişki sırasında ağrı) ve ağır depresif bozukluklar klinik psikolojinin ve travmatolojinin ana inceleme alanları arasındadır. Nörobiyolojik düzeyde, bu cerrahi müdahale somatosensoriyel korteksteki genital temsil alanının ve pudendal sinir ağının kalıcı olarak tahrip olmasına yol açarak, hem fizyolojik duyu aktarımını hem de sağlıklı psikoseksüel gelişimi sekteye uğratır.

Etimoloji

Modern Latince kökenli bir terimdir; Yunanca 'kleitoris' (klitoris, küçük tepe) sözcüğü ile Yunanca 'ektome' (kesip çıkarma, -ektomi) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İnfübasyon veya firavun tipi sünnet (kadın genital organlarının dikilerek daraltılması) ile karıştırılabilir; klitoridektomi spesifik olarak klitoris dokusunun çıkarılmasına odaklanırken, infübasyon daha geniş kapsamlı bir doku füzyonunu kapsar.