Kontrol-ustalık Kuramı
Control-mastery Theory
Tanım
Joseph Weiss tarafından geliştirilen bu bütüncül psikoterapi yaklaşımı, danışanların çocuklukta bağlanma ve güvenlik ihtiyaçlarının engellenmesiyle oluşan bilinçdışı uyumsuz inançlarını test etme ve aşma süreçlerini inceler.
Örnek Vaka / Uygulama
Çocukluğunda sürekli eleştirilen ve duygusal olarak ihmal edilen bir danışan, seans sırasında terapiste öfkeyle yaklaşarak 'Bana yardım edemezsin, herkes gibi sen de benden sıkılacaksın' der. Bu durum, danışanın patojenik inancını test etme biçimidir (aktarım yoluyla test). Terapistin öfkeyle karşılık vermek yerine, bu tepkinin ardındaki korkuyu sakin ve kabul edici bir profesyonellikle karşılaması, testin başarılı sonuçlanmasını sağlar.
Derin Analiz
Kontrol-Ustalık Kuramı, psikanalitik temelleri bilişsel ve ampirik perspektiflerle harmanlayan entegratif bir psikoterapi modelidir. Kuramın temel varsayımı, bireylerin doğuştan gelen sağlıklı bir gelişim motivasyonuna sahip olduğu ve bu doğrultuda travmatik ya da patojenik inançlarını (örneğin, 'Eğer başarılı olursam annemi terk etmiş ve yalnız bırakmış olurum') terapist üzerinde test etme eğilimi gösterdiği yönündedir. Danışanlar, 'aktarım' yoluyla veya 'pasiften aktife' geçiş davranışlarıyla bu korkularını bilinçli ya da yarı bilinçli olarak sınarlar. Terapistin bu testleri güvenli bir şekilde karşılaması ve onaylamaması, danışanların bu kısıtlayıcı inançları bırakarak daha adaptif hedeflere yönelmesini sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'control' (denetim, hakimiyet, Latince 'contra-' [karşı] + 'rotulus' [kayıt parşömeni]) ve 'mastery' (ustalık, hakimiyet, Latince 'magister' [ustalık, lider]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Klasik Psikanalizdeki direnç kavramı ile karıştırılabilir; ancak Kontrol-Ustalık Kuramı'nda direnç olarak görülen davranışlar aslında patojenik inançları test etme ve bunlardan kurtulma çabası olarak değerlendirilir.