Kraz-nazal Adaptasyon
Cross-nasal Adaptation
Tanım
Burnun bir tarafına koku verildikten sonra, diğer tarafında da koku duyarlılığının azalması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında sol burun deliğine sürekli olarak lavanta kokusu (linalool) verildiğinde, kısa süre sonra sadece sol burun deliğindeki koku eşiği yükselmekle kalmaz; aynı zamanda sağ burun deliği üzerinden yapılan testlerde de lavanta kokusuna karşı hafif bir duyarsızlık (yükselmiş eşik) saptanır.
Derin Analiz
Kraz-nasal adaptasyon, olfaktör sistemin periferik reseptör düzeyinden başlayıp merkezi sinir sistemine (özellikle piriform korteks ve olfaktör soğanlıklar arası komissural lifler vasıtasıyla) uzanan bilateral işleme mekanizmalarını yansıtır. Doğrudan uyarılan burun deliğindeki adaptasyon, reseptör yorgunluğu ve periferik desensitizasyon nedeniyle maksimum düzeyde gerçekleşirken, kontralateral burun deliğindeki daha hafif duyarsızlaşma (cross-adaptasyon), koku sinyallerinin merkezi düzeyde entegre edildiğini ve hemisferler arası nöral inhibisyon devrelerinin bu süreçte rol oynadığını ampirik olarak gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'cross' (çapraz, karşı taraf) ve 'nasal' (burunla ilgili, Latince 'nasus') sözcüklerinin birleşimiyle türetilmiş, duyusal fizyoloji terminolojisinde burun içi interhemisferik ve bilateral etkileşimleri tanımlayan bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Olfaktör adaptasyon (tek taraflı koku yorgunluğu ile karıştırılır; cross-nasal adaptasyonda adaptasyon uyarı almayan tarafa da yayılır) ve olfaktör habitüasyon (bilişsel ve dikkatsel alışma süreçleriyle ilgilidir).