Amiloid Plak
Amyloid Plaque
Tanım
Serebral kortekste dejenere olmuş dendritlerle çevrili beta-amiloid proteinlerinin kümelenmesiyle oluşan ve Alzheimer hastalığının nöropatolojik belirtileriyle doğrudan ilişkili ekstrasellüler birikim.
Örnek Vaka / Uygulama
72 yaşındaki bir hastanın bellek testlerinde progresif gerileme göstermesi üzerine çekilen PET (Pozitron Emisyon Tomografisi) taramasında, özellikle entorhinal korteks ve hipokampal bölgelerde yoğun radyoaktif işaretleyici tutulumu saptanması, nöropatolojide yaygın amiloid plak birikiminin işareti olarak değerlendirilir.
Derin Analiz
Amiloid plaklar, APP (amiloid öncü proteini) proteinlerinin anormal sekretaz enzimi aktivitesiyle parçalanması sonucunda ortaya çıkan çözünmeyen beta-amiloid peptitlerin (özellikle Aβ42) hücre dışında birikmesiyle karakterizedir. Nörobilimsel literatürde bu plakların varlığı tek başına bilişsel yıkımın mutlak nedeni olarak görülmemekte; tau proteinlerinin oluşturduğu nörofibriler yumaklar, mikroglial aktivasyon ve nöroenflamasyon ile birlikte sinaptik plastisitenin bozulmasında tetikleyici bir rol oynadığı kabul edilmektedir. Kortikal konsantrasyonlarındaki artış, demansın klinik evreleriyle yüksek korelasyon gösterir.
Etimoloji
Latince 'amylum' (nişasta) kelimesinden türetilen ve nişastaya benzer boyama özellikleri gösteren proteinli maddeleri tanımlamak için kullanılan 'amiloid' ile, düz yüzey üzerindeki yığın veya leke anlamına gelen Fransızca 'plaque' sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Nörofibriler yumak (tau proteinlerinin hücre içi birikimidir); Lewy cisimciği (alfa-sinüklein proteinopatisi olup Parkinson demansında görülür).