Kültürel Paralellik
Cultural Parallelism
Tanım
Coğrafi olarak tamamen yalıtılmış ve aralarında hiçbir iletişim bulunmayan farklı insan topluluklarının, benzer çevresel koşullar ve psikolojik evrimsel süreçler neticesinde benzer kültürel kalıplar geliştirmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Pasifik Okyanusu'ndaki izole bir adada yaşayan yerli kabilenin, antik Maya uygarlığı ile hiçbir temasları olmamasına rağmen, gökyüzündeki değişimleri ve güneşin hareketlerini kutsal sayarak benzer takvimsel tapınma ritüelleri geliştirmesi kültürel paralelliğin somut bir örneğidir.
Derin Analiz
Antropoloji ve kültürel psikoloji kesişiminde yer alan bu kavram, insan zihninin evrensel bilişsel yapı taşlarının (universals) ve ekolojik baskıların, farklı popülasyonlarda benzer çözümleri tetikleme mekanizmasını inceler. Gruplar arası tarihsel aktarım veya difüzyon (diffusion) olmaksızın, örneğin farklı kıtalardaki izole medeniyetlerin Güneş kültü veya tarım ritüelleri gibi paralel formlar üretmesi, insan psişesinin nomotetik (evrensel yasa arayıcı) doğasını kanıtlar. Bilişsel bilimler perspektifinden bakıldığında bu durum, beynin hayatta kalma ve anlamlandırma algoritmalarının evrimsel süreçte benzer çevresel girdilere benzer nörobiyolojik ve davranışsal çıktılar verme eğilimiyle açıklanır.
Etimoloji
Latince 'cultura' (toprak işleme, bakım, ekin) sözcüğü ile Yunanca 'parallelos' (yan yana, birbirine denk uzanan) terimlerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kültürel difüzyon (cultural diffusion) ile sıklıkla karıştırılır; ancak difüzyon kültür unsurlarının göç veya ticaret yoluyla yayılmasını ifade ederken, paralellik bağımsız gelişim temeline dayanır.