Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Leksikoloji

Lexicology

Tanım

Sözcüklerin anlamlarını, yapısal ilişkilerini ve dildeki işlevlerini inceleyen dilbilim alt dalıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir afazi değerlendirmesinde, hastanın belirli kategorilerdeki (örneğin canlılar vs. cansızlar) sözcükleri hatırlama ve ayırt etme güçlüklerinin incelenmesi, zihinsel leksikonun organizasyonunun çözümlenmesinde leksikolojik parametrelerin kullanımına örnek teşkil eder.

Derin Analiz

Leksikoloji; bir dilin söz varlığını (leksikon) eşzamanlı (senkronik) ve ardzamanlı (diyakronik) eksenlerde ele alan bilimsel bir disiplindir. Sözcüklerin kökeni, türeme biçimleri, anlam kaymaları, anlamlılık, zıt anlamlılık ve sözcükler arası semantik ağları inceler. Bilişsel bilimler ve psikolinguistep kesişim kümesinde yer alarak, insan zihnindeki sözlüksel belleğin (mental lexicon) nasıl organize edildiğini ve erişildiğini anlamak adına kritik veriler sunar. Uygulamalı kolu olan leksikografi ise bu teorik birikimi sözlük yazım tekniklerine dönüştürür.

Etimoloji

Antik Yunanca 'lexis' (λεξις - sözcük, ifade) ve 'logia' (λογια - çalışma, bilim dalı) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Biçimbilim (morfoloji) ile sıkça karıştırılır; morfoloji sözcüklerin iç yapısı ve ek alım kurallarına odaklanırken, leksikoloji sözcüklerin anlam evrenine ve bütünsel ilişkilerine odaklanır.