Metakontrast
Metacontrast
Tanım
Görsel bir hedef uyarıcının algısının, kendisinden hemen sonra farklı bir uzamsal konumda sunulan ikinci bir uyarıcı (maske) tarafından zayıflatılması veya ortadan kaldırılması olgusudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikofizik laboratuvarında katılımcının önüne bir ekran yerleştirilir. Ekranda çok kısa süreyle (15 milisaniye) küçük bir nokta yanıp söner. Hemen ardından, bu noktanın etrafını saran ancak ona dokunmayan halka şeklinde bir ışık uyarıcısı belirir. Uyarıcılar arasındaki zaman aralığı (SOA - Stimulus Onset Asynchrony) hassas bir şekilde ayarlandığında, katılımcı noktayı ya hiç göremez ya da çok soluk algılar; oysa nokta fiziksel olarak eksiksiz bir şekilde sunulmuştur.
Derin Analiz
Metakontrast, geri maskelemenin (backward masking) özel bir alt türüdür. Bu fenomen, görsel sistemin işleme hızını ve zamansal çözünürlüğünü incelemek için bilişsel psikoloji ve nörogörüntüleme laboratuvarlarında yaygın olarak kullanılır. Süreç, hedef uyarıcının (örneğin küçük bir noktanın) retinaya düşmesinden 10 ila 100 milisaniye sonra, onu çevreleyen ancak örtüşmeyen ikinci bir uyarıcının (örneğin bir halkanın) sunulmasıyla tetiklenir. Maske, hedefi uzamsal olarak kuşatsa bile fiziksel olarak onu örtmez; bunun yerine kortikal düzeyde, özellikle birincil görsel korteksteki (V1) sinirsel aktivite paternlerini kesintiye uğratır. Geriye dönük maskeleme dinamikleri, retinadan gelen erken görsel sinyallerin, daha sonra gelen yüksek düzeyli işleme süreçleri (feedforward ve feedback döngüleri) tarafından nasıl baskılandığını gösteren kritik bir nörobiyolojik kanıttır.
Etimoloji
Yunanca 'meta-' (öte, sonra, arkasından) + Latince 'contra-' (karşı) ve 'stare' (durmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş, ardışık görsel uyarıcıların zamansal ve uzamsal etkileşimini tanımlayan bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Parakontrast (maskenin hedeften önce sunulması durumu) ve ileri maskeleme (forward masking). Metakontrastta hedef önce, maske sonra gelir ve maske hedefi çevreler.