Nedensellik Odağı
Locus Of Causality
Tanım
Bir olayın veya davranışın nedenlerinin, bireyin kendi içsel özelliklerine mi yoksa çevresel ve dışsal faktörlere mi atfedildiğini belirleyen bilişsel yönelim.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir iş sunumunda başarısız olan bir yönetici, durumu 'yeterince hazırlanamamasına ve konu hakimiyetindeki eksikliğine' (içsel nedensellik) bağlarsa, bir sonraki sunum için çalışma alışkanlıklarını değiştirir. Aynı sunumda başarısız olan başka bir yönetici ise durumu 'projektörün arızalanmasına ve katılımcıların dikkatsizliğine' (dışsal nedensellik) bağlarsa, kendi hazırlık sürecinde herhangi bir düzeltmeye gitmez.
Derin Analiz
Atıf teorisi (attribution theory) çerçevesinde şekillenen nedensellik odağı, bireylerin başarı veya başarısızlıkları anlamlandırma biçimlerini kökten etkiler. Julian Rotter'ın denetim odağı (locus of control) kavramıyla yakından ilişkili olmakla birlikte, nedensellik odağı daha spesifik olarak belirli bir çıktının kaynağını (yetenek, çaba gibi içsel unsurlar ya da şans, görev zorluğu gibi dışsal unsurlar) belirlemeye odaklanır. İçsel nedensellik odağına sahip bireyler sonuçları kendi kapasite veya niyetleriyle açıklarken, dışsal nedensellik odağına sahip olanlar dış etkenleri suçlar veya övgüyü dış koşullara bağlar. Bu Bilişsel değerlendirme süreci, kişinin gelecekteki motivasyonunu, öz-yeterliğini ve duygusal tepkilerini doğrudan şekillendirir.
Etimoloji
Latince 'locus' (yer, konum) sözcüğü ile 'causalitas' (nedensellik, sebep-sonuç ilişkisi) kavramının birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Denetim odağı (locus of control) ile sıkça karıştırılır; denetim odağı olaylar üzerinde genel kontrol sahibi olup olmama inancıyla ilgiliyken, nedensellik odağı belirli bir sonucun kökeninin nereye atfedildiğiyle ilgilidir.