Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Özdeşlik Teorisi

İdentity Theory

Tanım

Zihinsel durumların beyin durumlarıyla birebir aynı olduğunu savunan felsefi ve bilişsel bilim teorisi.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir nöroloji laboratuvarında fMRI taraması yapılan bir katılımcının 'kırmızı' rengini algıladığı an ile görsel korteksindeki V4 bölgesinin spesifik aktivasyon paterninin zamanlı olarak gözlemlenmesi ve veri setinde bu ikisinin matematiksel olarak birbirine indirgenmesi.

Derin Analiz

Özdeşlik teorisi (veya zihnin özdeşlik teorisi), analitik felsefe ve bilişsel bilimler kesişiminde, zihin-beden problemine materyalist bir çözüm sunar. Bu yaklaşıma göre ağrı hissetmek gibi mental bir durum, nöronal düzeyde belirli C-liflerinin uyarılması gibi fiziksel bir beyin durumundan ibarettir; aralarında ontolojik bir ikilik bulunmaz. Teori, 'belirteç özdeşliği' (token identity) ve 'tür özdeşliği' (type identity) olmak üzere ikiye ayrılır. Belirteç özdeşliği, bireysel düzeyde her zihinsel olayın fiziksel bir beyin olayına karşılık geldiğini savunurken; tür özdeşliği, evrensel olarak aynı zihinsel duruma sahip herhangi iki bireyin aynı beyin durumunu paylaşması gerektiğini öne sürer. Nörobilimsel çalışmalar bu teoriyi büyük ölçüde desteklese de, işlevselcilik (functionalism) akımı farklı fiziksel alt yapıların aynı zihinsel işlevi görebileceğini (çoklu gerçekleştirilebilirlik) öne sürerek tür özdeşliğine meydan okumuştur.

Etimoloji

Latince 'identitas' (aynılık, özdeşlik, 'idem' [aynı] sözcüğünden) ve Yunanca 'theoria' (bakış, inceleme, zihinsel görünüm) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İkincilik (Epiphenomenalism) ile karıştırılır; ikincisinden farklı olarak özdeşlik teorisi zihinsel durumların beyin durumlarının pasif bir yan ürünü değil, doğrudan kendisi olduğunu savunur. Ayrıca eliminatif materyalizmden farklı olarak zihinsel durumların varlığını reddetmez, onları fiziksel durumlarla eşitler.