Parçalara Göre Tanıma Teorisi
Recognition By Components Theory (RBC Theory)
Tanım
Nesnelerin algılanması ve tanınmasının, onların 'geon' adı verilen basit üç boyutlu geometrik bileşenlere ve bu bileşenleri birbirine bağlayan iskeletsel yapıya ayrıştırılmasıyla gerçekleştiğini savunan bilişsel model.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir masanın üzerinde duran kahve kupasını inceleyen bir bireyin görsel sistemi, kupanın silindirik gövdesini ve kavisli kulp kısmını oluşturan iki ayrı geonu anlık olarak ayrıştırır. Bu iki üç boyutlu formun uzamsal eklemlenme biçimi iskeletsel yapıyı oluşturur ve beyin bu yapısal kombinasyonu hafızasındaki 'kupa' şemasıyla milisaniyeler içinde eşleştirerek nesneyi tanır.
Derin Analiz
Irving Biederman tarafından 1987 yılında ortaya atılan Parçalara Göre Tanıma Teorisi, görsel biliş ve algı psikolojisinde nesne tanıma süreçlerini açıklayan en temel yapısal modellerden biridir. Teori, insan beyninin karmaşık görsel uyarıcıları işlerken bunları silindir, koni, küp ve kama gibi yaklaşık 36 temel temel üç boyutlu şekle (geon - geometric ions) indirgediğini öne sürer. Bu süreç, bakış açısı değişmezliği (viewpoint invariance) ilkesine dayanır; yani nesne hangi açıdan görülürse görülsün, geonlar ve bunların uzamsal ilişkileri korunduğu sürece nesne hızlı bir şekilde tanınabilir. Bilişsel sinirbilim düzeyinde bu teori, ventral görsel akış boyunca (özellikle oksipital korteksten inferotemporal kortekse uzanan hatta) özellik çıkarımının hiyerarşik organizasyonunu destekler.
Etimoloji
İngilizce 'recognition' [tanıma] (Latince 're-' [yeniden] + 'cognoscere' [bilmek]) ve 'components' [bileşenler/parçalar] (Latince 'componere' [bir araya getirmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Görünüm merkezli modeller (view-based models) ile sıkça karıştırılır. Görünüm merkezli teoriler nesnelerin farklı açılardan çekilmiş çok sayıda 2 boyutlu fotoğraf veya görüntünün zihinsel kütüphanesinde saklandığını savunurken, RBC teorisi nesnelerin 3 boyutlu yapısal parçalara (geonlara) bölündüğünü ve bu soyut iskeletle tanındığını öne sürer.
Keşfetmeye Devam Edin
Geon
Geon
Geon
Daha karmaşık nesnelerin algılanmasında temel yapı taşları olarak kabul edilen silindir, küre ve küp gibi basit üç boyutlu bileşenler.
İncele
Görsel Algı
Görsel Algı
Visual Perception
Görsel sistemin fizyolojisi ile gözlemcinin içsel ve dışsal çevreleri arasındaki etkileşim sonucunda ortaya çıkan görsel duyumların bilinçli farkındalığıdır.
İncele