Sağlığa Kaçış (Flight İnto Health) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Psikoterapi sürecinde veya seanslar öncesinde, bireyin bilişsel, duygusal ya da davranışsal yüzleşmelerden kaçınmak amacıyla ani ve sahte bir iyileşme hali sergilemesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Yıllardır kronik depresyon ve yoğun terk edilme korkuları nedeniyle terapiye devam eden 34 yaşında bir danışan, çocukluk travmalarını ele almaya başladığı kritik bir seansın ardından, sonraki görüşmede birdenbire tamamen iyileştiğini, artık hiçbir sorun kalmadığını ve hayatının mükemmel gittiğini iddia ederek tedaviyi sonlandırmak ister. Terapist, bu ani değişimin gerçek bir içgörüden ziyade, acı verici duygusal gerçeklikle yüzleşmekten duyulan korkudan kaynaklanan bir 'sağlığa kaçış' olduğunu fark eder.

Derin Analiz

Psikanalitik teoride sağlığa kaçış, derinlerde yatan çatışmalarla, bastırılmış anılarla veya travmatik materyalle yüzleşme kaygısının doğurduğu bir direnç (resistance) mekanizmasıdır. Ego, analitik çalışmanın yarattığı yoğun anksiyeteyi tolere edemediğinde, hastayı korumak adına ani bir 'iyileşme' illüzyonu üretir. Bu durum, gerçek bir psikolojik entegrasyonun veya semptom gerilemesinin sonucu değil, savunmasızlığın yarattığı tehditten kaçmak için devreye sokulan bilinçdışı bir savunma mekanizmasıdır. Aktarım kürlenmesi (transference cure) olarak da bilinen bu olguda, hasta terapiste duyduğu hayranlığı veya terapisti memnun etme arzusunu sanki yapısal bir iyileşmeymiş gibi sunar. Klinik pratikte, bu ani remisyonun ardındaki motivasyon çözümlenmezse, kısa süre içinde semptomların nüksetmesi kaçınılmazdır.

Etimoloji

İngilizce 'flight' (kaçış, uçuş) ve 'health' (sağlık) kelimelerinin birleşiminden oluşan terim; psikanalitik literatürde ilk kez Sigmund Freud tarafından hastaların analitik süreci sabote etmek amacıyla ani iyileşme iddialarında bulunmasını tanımlamak için kavramsallaştırılmıştır.

Karıştırmayın

Spontan remisyon (terapi dışı faktörlerle, zamanla doğal olarak gerçekleşen kalıcı iyileşme hali) ve gerçek tedavi başarısı (bilişsel ve duygusal entegrasyonun tamamlandığı kalıcı klinik iyileşme). Sağlığa kaçış ise ani, yüzeysel ve savunma amaçlı bir geçiciliğe sahiptir.