Sanrım Sistem
Delusion System
Tanım
Bireyin gerçeklikle bağdaşmayan, mantıksal argümanlara ve düzeltici kanıtlara direnen bir dizi birbiriyle ilişkili ve organize sanrılar bütünüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşında bir danışan, komşularının ve iş arkadaşlarının kendisini izlemek için evine mikrofonlar yerleştirdiğine, trafikteki kırmızı arabaların hareketlerini koordine ederek ona mesaj gönderdiğine ve iş yerindeki bilgisayar ekranındaki font değişikliklerinin kendisini istifaya zorlayan gizli bir şifre olduğuna inanmaktadır. Bu inançlar tekil bir düşünceyle sınırlı kalmayıp, birbirini destekleyen komplike bir komplo ağı (sanrım sistem) halinde aylar içinde örülmüştür.
Derin Analiz
Sanrım sistem, psikopatolojide özellikle paranoid bozukluklar ve şizofreni spektrumunda görülen, bilişsel ve duygusal süreçlerin tek bir çarpık merkezi tema etrafında mantıksal bir tutarlılık kazanmış yapısını ifade eder. Birey, dış dünyadan gelen nötr uyaranları bu sisteme hizmet edecek şekilde yeniden yorumlar (referans fikirler). Nörobiyolojik düzlemde, dopaminerjik aşırı salınım ve özellikle salınım salınımının (salience network) yanlış kodlanması, önemsiz detayların aşırı anlam yüklenmesine ve bu yapının zamanla katılaşarak oturtulmasına yol açar. Bilişsel açıdan ise doğrulama yanlılığı (confirmation bias) ve zihin kuramındaki (theory of mind) ciddi bozulmalar, bu sistemin çözülmesini engeller ve bireyin içgörüsünü tamamen ortadan kaldırır.
Etimoloji
Latince 'deludere' (aldatmak, oyuna getirmek, yoldan çıkarmak) fiilinden türetilen 'delusio' kökü ile Eski Yunanca 'systēma' (bir araya getirilmiş bütün, düzen) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Tekil Sanrı (isolated delusion) ile sıklıkla karıştırılır; tekil sanrılar sisteme dönüşmemiş, izole inançlardır. Sanrım sistemde ise çok sayıda yanlış inanç mantıksal bir ağ içinde birbirini destekler nitelikte organize olmuştur.