Silah Odaklanması Etkisi
Weapon-focus Effect
Tanım
Görgü tanıklarının bir suç mahallindeki silaha aşırı odaklanması nedeniyle failin yüzü dahil diğer çevresel detayları hatırlama kapasitesinin ciddi ölçüde düşmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir silahlı soygun sırasında kasiyerin doğrudan tezgattaki silaha odaklanması ve saldırganın yüzünü, kıyafetindeki ayırt edici detayları veya kaçış yönünü polise ifade ederken hatırlayamaması, ancak silahın markasını ve kalibresini net şekilde tarif edebilmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve adli bilimler kesişiminde yer alan bu etki, dikkat kaynaklarının sınırlılığı ve uyarılmışlık (arousal) düzeyinin seçici dikkat üzerindeki daraltıcı etkisiyle açıklanır. Yer-yön ve tehdit algısı yüksek bir uyarıcı (silah) ile karşılaşıldığında, amigdala öncülüğünde devreye giren hayatta kalma mekanizmaları bilişsel kapasitenin büyük kısmını tehdit unsura tahsis eder. Bu durum, 'tünel görüşü' (tunnel vision) benzeri bir algısal daralmaya yol açarak kodlama (encoding) evresinde çevresel bilgilerin uzun süreli belleğe aktarılmasını engeller. Adli mülakatlarda ve göz tanıklığı güvenilirliğinde yalancı tanıma riskini artıran kritik bir bilişsel yanılgıdır.
Etimoloji
İngilizce 'weapon' (silah, Eski İngilizce 'wæpen') + 'focus' (odak, Latince 'hearth/ocak' kökünden türetilmiş optik odak noktası) kelimelerinin birleşiminden oluşan bilişsel psikoloji terimi.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele
Tünel Görüşü
Tünel Görüşü
Tunnel Vision
Periferik görme alanının tamamen ya da kısmen kaybolmasıyla, bireyin dünyayı dar bir borunun içinden bakıyormuş gibi yalnızca merkezi alandan algılamasına yol açan görsel ve bilişsel defekt.
İncele