Sitokrom P450 (CYP)
Cytochrome P450 (CYP)
Tanım
Karaciğer ve diğer dokulardaki düz endoplazmik retikulumda yer alan; psikotrop ilaçlar dahil pek çok kimyasalın Faz I metabolizmasından sorumlu oksidatif enzim protein grubu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte majör depresif bozukluk tanısıyla SSRI grubu bir antidepresan kullanan bir hastanın, aynı zamanda CYP2D6 enzimini inhibe eden başka bir kardiyovasküler ilaç almaya başlaması, ilk ilacın plazma konsantrasyonunun tehlikeli düzeyde yükselmesine ve serotonerjik toksisite tablosunun gelişmesine yol açabilir.
Derin Analiz
Sitokrom P450 (CYP) süperailesi, farmakokinetik süreçlerin merkezinde yer alan hemoprotein yapılarıdır. Özellikle karaciğer hepatositlerinin düz endoplazmik retikulumunda yoğunlaşan bu enzimler, lipofilik moleküllere bir oksijen atomu transfer ederek onları daha hidrofilik (suda çözünür) hale getirir ve böylece renal veya biliyer atılımı kolaylaştırır. İnsan genomunda aktif olduğu bilinen yaklaşık 50 izoenzim bulunur; bunlardan CYP3A4, CYP2D6 ve CYP2C alt aileleri klinik psikofarmakolojide reçete edilen antipsikotiklerin, antidepresanların ve anksiyolitiklerin çok büyük bir kısmını metabolize eder. Bu enzimlerin genetik polimorfizmleri (örneğin yavaş veya hızlı metabolizatör fenotipleri) bireyler arası ilaç yanıtı ve toksisite farklarını belirleyen en kritik farmakogenetik faktördür. Ayrıca, aynı enzim yoluyla metabolize olan eş zamanlı çoklu ilaç kullanımı, yarışmalı inhibisyon veya enzim indüksiyonu yoluyla ciddi ilaç-ilaç etkileşimlerine neden olur.
Etimoloji
Yunanca 'kytos' (hücre) + 'chroma' (renk) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş olup, indirgenmiş formlarının spektroskopik olarak 450 nanometre dalga boyunda maksimum absorpsiyon pikine sahip olmasını ifade eden P450 kısaltmasıyla adlandırılmıştır.
Karıştırmayın
Faz II konjugasyon enzimleri (örn. glukuronidazlar) ile sıkça karıştırılır; CYP enzimleri Faz I'de oksidasyon, redüksiyon veya hidroliz yoluyla moleküle aktif grup eklerken veya açığa çıkarırken, Faz II enzimleri bu molekülleri daha polar bileşiklerle birleştirerek vücuttan atılımı kesinleştirir.