Şizofrenojenik
Schizophrenogenic
Tanım
Şizofreninin ortaya çıkışına veya gelişimine neden olduğu ya da katkıda bulunduğu düşünülen etkenleri veya çevresel dinamikleri nitelendiren terim.
Örnek Vaka / Uygulama
1950'li yıllarda bir klinisyenin, hastasının yaşadığı paranoid sanrıları ve duygulanımdaki küntleşmeyi, annesinin çocukla kurduğu aşırı kontrolcü ve ikircikli (double-bind) ilişki biçimine bağlaması ve bu anne modelini 'şizofrenojenik' olarak etiketlemesi.
Derin Analiz
Tarihsel olarak psikanalitik ve aile sistemleri teorilerinde kök bulmuş bu kavram, özellikle mid-20. yüzyıl psikodinamik yaklaşımında (örn: Frieda Fromm-Reichmann'ın 'şizofrenojenik anne' hipotezi) çocuğun ruhsal gelişimini zedeleyen, aşırı korumacı, reddedici veya çelişkili iletişim kalıplarına sahip ebeveyn tutumlarını açıklamak için kullanılmıştır. Günümüz çağdaş klinik psikolojisi ve nörobiyolojisi, şizofreninin etiyolojisinde tek bir çevresel faktörün veya ebeveyn davranışının rol oynadığına dair bu indirgemeci görüşü tamamen reddetmektedir. Modern psikopatoloji; genetik yatkınlık, nörogelişimsel anomaliler ve epigenetik süreçlerin etkileşimini esas alan 'diyatez-stres modeli'ni benimser. Dolayısıyla şizofrenojenik terimi, ampirik geçerliliğini yitirmiş, klinikte artık tanısal veya etiyolojik bir değer taşımayan tarihsel bir perspektif olarak literatürde yer almaktadır.
Etimoloji
Yunanca 'schizein' [bölünmek, parçalanmak] + 'phren' [zihin, ruh] köklerinden türetilen 'schizophrenia' kelimesi ile Latince 'gignere' [üretmek, neden olmak] fiilinden türetilen '-genic' ekinin birleşmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Çift bağ teorisi (Double bind theory) ve diyatez-stres modeli (Diathesis-stress model); çift bağ teorisi spesifik iletişim bozukluklarına odaklanırken, şizofrenojenik kavramı doğrudan patolojinin kaynağı olarak ebeveyn profilini hedefler.
Keşfetmeye Devam Edin
Nörogelişimsel Hipotez
Nörogelişimsel Hipotez
Neurodevelopmental Hypothesis
Şizofreninin, fetal veya neonatal dönemdeki erken beyin lezyonlarının normal nörolojik gelişimi bozması ve yıllar sonra psikotik semptomlar olarak ortaya çıkmasıyla oluştuğunu savunan teori.
İncele