Sonluk Etkisi
Recency Effect
Tanım
Bir dizi halinde sunulan uyarıcılardan en son sunulanların, öncekilere kıyasla daha iyi hatırlanması bellek olgusu.
Örnek Vaka / Uygulama
İK uzmanı bir yöneticinin, iş başvurusunda bulunan son adayın mülakattaki performansını, günün erken saatlerinde mülakata giren ve aslında çok daha nitelikli olan önceki adaylara kıyasla unutulmaz bularak işe alım kararını son adayın lehine vermesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında, seri konum etkisi eğrisinin (serial position curve) sağ ucunu temsil eder. Bilgi işleme kuramlarına göre, son sunulan maddeler hala kısa süreli bellek havuzunda veya işleyen belleğin aktif odak alanında tutulduğu için kodlanmaları ve geri çağrılmaları daha kolaydır. Uzun süreli belleğe geçiş (konsolidasyon) süreçlerinden bağımsız olarak doğrudan fonolojik döngü veya görsel-uzaysal kipin anlık tampon kapasitesinden beslenir. Klinik değerlendirmelerde veya performans değerlendirme süreçlerinde mülakatçının en son edinilen bilgiyede aşırı ağırlık vermesine (sonluk hatası) yol açarak bilişsel önyargılara zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
Latince 'recentia' (yenilik, tazelik) kökünden türetilmiş 'recency' kelimesi ile Türkçe 'etki' sözcüğünün birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
İlklik etkisi (primacy effect) ile karıştırılır; ilklik etkisinde dizinin başındaki bilgiler uzun süreli belleğe aktarıldığı için hatırda kalırken, sonluk etkisinde durum kısa süreli belleğin geçici avantajından kaynaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
İlklik Etkisi
İlklik Etkisi
Primacy Effect
Bir bilgi dizisinin veya etkileşimin başında sunulan uyarıcıların, sonrakilere kıyasla daha kalıcı şekilde öğrenilmesi ve hatırlanması eğilimi.
İncele
Kısa Süreli Bellek
Kısa Süreli Bellek
Short-term Memory (STM)
Yaklaşık 10 ila 30 saniyelik bir zaman dilimi içinde sınırlı miktardaki bilginin yeniden üretilmesi, tanınması veya hatırlanması sürecidir.
İncele
Çalışma Belleği
Çalışma Belleği
Working Memory
Bilgiyi zihinde geçici olarak tutma ve karmaşık bilişsel görevleri yerine getirmek için bu bilgi üzerinde işlem yapma kapasitesi sunan sınırlı kapasiteli bilişsel sistem.
İncele