İlklik Etkisi (Primacy Effect)

Bir bilgi dizisinin veya etkileşimin başında sunulan uyarıcıların, sonrakilere kıyasla daha kalıcı şekilde öğrenilmesi ve hatırlanması eğilimi.

İlklik etkisi, bellek sistemlerinin bilgi işlemleme kapasitesi ve kodlama süreçleriyle doğrudan ilişkilidir. İşleyen bellekten uzun süreli belleğe aktarım sırasında, dizinin ilk öğelerine daha fazla dikkat ve bilişsel tekrar (rehearsal) atfedilir. Bu durum, uzun süreli bellekte daha güçlü izler (engramlar) oluşturur. Serbest hatırlama testlerinde, ilk öğelerin geri çağrılma oranının yüksek olması, bu öğelerin geriye dönük engellemeden (retroactive interference) daha az etkilenmesiyle açıklanır. Sosyal biliş bağlamında ise ilk izlenim yanlılığına (first-impression bias) zemin hazırlar; bireyin edindiği ilk bilgiler, daha sonraki değerlendirmeleri ve şema güncellemelerini filtreleyen birer çapa görevi görür.

Latince 'primus' (ilk, birinci) sözcüğünden türetilmiştir; bilişsel süreçlerde zamansal dizilimin ilk basamağını ifade eder.

Sonluk etkisi (recency effect) ile karıştırılır; sonluk etkisi dizinin en sonundaki bilgilerin hatırlanmasını ifade ederken, ilklik etkisi uzun süreli bellek kodlanmasına dayanır.

Bir bilgi dizisinin veya etkileşimin başında sunulan uyarıcıların, sonrakilere kıyasla daha kalıcı şekilde öğrenilmesi ve hatırlanması eğilimi.

Latince 'primus' (ilk, birinci) sözcüğünden türetilmiştir; bilişsel süreçlerde zamansal dizilimin ilk basamağını ifade eder.

Sonluk etkisi (recency effect) ile karıştırılır; sonluk etkisi dizinin en sonundaki bilgilerin hatırlanmasını ifade ederken, ilklik etkisi uzun süreli bellek kodlanmasına dayanır.

İlklik Etkisi

Primacy Effect

Tanım

Örnek Vaka / Uygulama

Derin Analiz

Etimoloji

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Sonluk Etkisi