Sosiyometre Teorisi
Sociometer Theory
Tanım
Öz saygıyı, bireyin diğer insanlar tarafından kabul edilme düzeyini ve ilişkisel değerini izleyen içsel bir psikolojik gösterge (sosiyometre) olarak tanımlayan evrimsel sosyal psikoloji teorisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni başladığı bir iş yerindeki ilk haftasında ekip arkadaşları tarafından öğle yemeğine davet edilmeyen ve projelerdeki fikirleri dikkate alınmayan bir bireyin öz saygısında ani bir düşüş ve yoğun bir kaygı hissetmesi. Bu duygusal tepki, sosiyometre teorisine göre bireyin ilişkisel değerinin azaldığına ve dışlanma tehlikesiyle karşı karşıya olduğuna işaret eden içsel bir uyarı mekanizmasının devreye girmesidir.
Derin Analiz
Mark R. Leary ve meslektaşları tarafından 1995 yılında geliştirilen sosiyometre teorisi, öz saygının (self-esteem) yalnızca içsel bir benlik değerlendirmesi olmadığını, kökeninde derin bir evrimsel baskı yattığını savunur. İnsanlar, evrimsel süreçte yalnız kalmanın ve sosyal gruptan dışlanmanın (ostrasizm) ölümcül bir dezavantaj yarattığı avcı-toplayıcı gruplarda hayatta kalmıştır. Bu bağlamda beyin, başkalarının bize karşı tutumlarını sürekli tarayan, dışlanma riskini erken evrede fark eden bir 'sosyal radar' mekanizmasına ihtiyaç duyar. Öz saygı, bu radarın gösterge panelidir; yüksek öz saygı yüksek sosyal kabul ve güçlü ilişkisel değere işaret ederken, öz saygıdaki düşüş (örn. reddedilme veya eleştirilme durumunda) bireyi davranışlarını düzeltmeye ve sosyal bağlarını onarmaya yönlendiren acil bir adaptif alarm sistemidir.
Etimoloji
Latince 'socius' (arkadaş, ortak, topluluk üyesi) ve Yunanca 'metron' (ölçü, ölçüm) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; sosyal aidiyetin ölçüm aracı anlamını taşır.
Karıştırmayın
Narsistik benlik saygısı ile sıklıkla karıştırılır; narsizm dışsal onay ve üstünlük arayışıyla şişirilmiş bir benlik algısıyken, sosiyometre teorisindeki öz saygı doğrudan gerçek veya potansiyel sosyal kabulün ve aidiyetin hassas bir barometresidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Ostrasizm
Ostrasizm
Ostracism
Bir bireyin veya grubun, diğerleri tarafından kasıtlı olarak dışlanması ve yok sayılması şeklinde kendini gösteren en uç reddedilme biçimidir.
İncele
Sosyal Kabul
Sosyal Kabul
Social Acceptance
Bir bireyin resmi veya gayriresmi yollarla bir gruba dahil edilmesi ve sosyal onay görmemezlik durumunun, yani dışlanmamanın ortadan kalkması hali.
İncele