Sözel Protokol
Verbal Protocol
Tanım
Bireylerin belirli bir görevi yerine getirirken zihinsel süreçlerini ve anlık düşüncelerini eş zamanlı olarak sesli bir şekilde rapor etmelerini sağlayan araştırma yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yazılım arayüzünün kullanılabilirliğini test eden bir araştırmacı, katılımcıya karmaşık bir menüde aranan butonu bulma görevi verir. Katılımcı ekrana bakarken 'Şimdi ayarlara tıklıyorum, sanırım gizlilik sekmesinde olmalı çünkü güvenlikle ilgili... Ah, hayır, burada değilmiş, geri dönüyorum' şeklinde sürekli konuşarak zihinsel haritasını ve karar mekanizmasını araştırmacıya açar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve insan-bilgisayar etkileşimi alanlarında kullanılan bu metodoloji, işleyen bellek (working memory) içeriklerinin dışa vurumuna dayanır. Ericsson ve Simon'ın öncülük ettiği teorik çerçeveye göre, katılımcılardan görev sırasında akıllarından geçenleri filtrelemeden, doğrudan seslendirmeleri istenir. Eş zamanlı (concurrent) sözel protokoller, bilgi işleme sürecinin anlık temsillerini yakalarken; retrospektif protokoller, görev sonrasındaki hatırlamalara dayanır ve bu durum ikincil bellek yükü ile yeniden yapılandırma yanlılıklarına (reconstructive biases) açık olması nedeniyle metodolojik olarak farklılaştırılır.
Etimoloji
Latince 'verbum' [kelime, söz] kökünden türetilen 'verbalis' ile Yunanca 'prōtokollon' [ilk yaprak, resmi kayıt] kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Serbest çağrışım (free association) ile karıştırılabilir; ancak serbest çağrışım klinik amaçlı ve yapılandırılmamış bir psikanalitik teknikken, sözel protokol yapılandırılmış bir bilişsel görev performansına eşlik eden hedef odaklı bir veri toplama yöntemidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Yük
Bilişsel Yük
Cognitive Load
Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.
İncele