Varoluşçu Psikoloji
Existential Psychology
Tanım
İnsan deneyiminin öznel anlamını, bireyin benzersizliğini ve seçimlerle şekillenen kişisel sorumluluğu merkeze alan psikolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Kariyerinde mahsur kalmış ve 'hayatının hiçbir anlamı olmadığını' belirterek başvuran bir danışana, terapistin dışsal etkenleri suçlamak yerine, 'Şu anki yaşamını sürdürme kararını hangi özgür iradenle alıyorsun?' sorusuyla yönelip, danışanın kendi hayatının yazarı olma sorumluluğunu fark etmesini sağlaması.
Derin Analiz
Varoluşçu psikoloji, determinist ve indirgemeci yaklaşımlara bir reaksiyon olarak doğmuş; insanı biyolojik veya çevresel etkenlerin ezbere bir ürünü değil, kendi anlamını ve kaderini inşa eden bir fail olarak ele almıştır. Ludwig Binswanger ve Rollo May gibi öncüler, Martin Heidegger ve Jean-Paul Sartre gibi filozofların ontolojik analizlerini klinik pratikle harmanlamıştır. Ölüm, özgürlük, varoluşsal yalıtılmışlık ve anlamsızlık gibi 'nihai kaygılar' (ultimate concerns) bu ekolün teorik omurgasını oluşturur. Patoloji, bireyin bu evrensel gerçeklerle yüzleşmekten kaçınması veya seçim yapma özgürlüğünü felç etmesi durumunda ortaya çıkar.
Etimoloji
Latince 'existere' (meydana çıkmak, var olmak) fiilinden türetilen 'existentialism' akımından ve Yunanca 'psyche' (ruh, nefes) ile 'logia' (çalışma, bilim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hümanist psikoloji ile sıklıkla karıştırılır; hümanist yaklaşım insanın doğuştan gelen potansiyeline ve olumlu yönelimine odaklanırken, varoluşçu psikoloji trajik boyutları, ıstırabı ve kaçınılmaz varoluşsal ikilemleri de denkleme dâhil eder.