Yanlış Fikir Birliği Etkisi
False-consensus Effect
Tanım
Bireyin kendi düşünce, inanç ve davranışlarının, gerçekte olduğundan çok daha geniş bir popülasyon tarafından paylaşıldığını varsayma eğilimini tanımlayan bilişsel bir yanlılıktır.
Örnek Vaka / Uygulama
Vegan yaşam tarzını benimsemiş bir bireyin, restorandaki menü seçimlerinde çevresindeki herkesin bitkisel bazlı yemekleri tercih etmesini ya da etmeyenlerin sosyal normlara uymadığını varsayması; veya bir siyasi görüşü savunan seçmenin, toplumun ezici bir çoğunluğunun kendi adayıyla aynı fikirde olduğuna inanması.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe robust (güçlü) bir biçimde kanıtlanmış bu olgu, insanların sosyal gerçekliği algılarken kendi içsel durumlarını birer çapa (anchoring) olarak kullanmasından kaynaklanır. Birey, kendi tutum ve davranışlarını 'uygun', 'normal' ve 'doğru' olarak kodladığı için (ego-savunma mekanizmaları ve benlik saygısını koruma güdüsüyle), bu normatif durumun başkaları tarafından da doğal olarak paylaşılacağını varsayar. Bilişsel düzeyde, ben-merkezci bir bakış açısı (egocentric bias) ve kullanılabilirlik sezgiselliği (availability heuristic) bu yanlılığı tetikler; kişinin kendi anıları ve tercihleri zihninde daha kolay erişilebilir olduğundan, evrensel bir geçerliliğe sahipmiş gibi genellenir.
Etimoloji
İngilizce 'false' (Latince 'falsus': yanıltıcı, yanlış) + 'consensus' (Latince 'consentire': fikir birliği, mutabakat) + 'effect' (Latince 'effectus': sonuç, etki) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yanlış biriciklik etkisi (false-uniqueness effect) ile sıklıkla karıştırılır; yanlış biriciklik etkisinde birey, kendi olumlu yeteneklerini ve başarılarını nadir bulunan, eşsiz özellikler olarak görme eğilimindeyken, yanlış fikir birliği etkisinde kendi hatalı veya sıradan tutumlarını yaygın sanma eğilimi vardır.