Yapıcı Alternativizm
Constructive Alternativism
Tanım
George A. Kelly'nin kişilik kuramında, bireyin dünyayı ve olayları tek bir mutlak gerçeklik yerine birden fazla farklı perspektiften ve alternatif yapıdan görebilme kapasitesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir seans sırasında işten çıkarılan bir danışanın, bu durumu 'hayatımın sonu, ben tamamen başarısız bir insanım' (katı yapı) şeklinde yorumlaması yerine, terapistin rehberliğiyle 'Bu durum, uzun süredir gitmek istemediğim halde cesaret edemediğim farklı bir kariyer yoluna adım atmam için bir fırsattır' (alternatif yapı) şeklinde yeniden çerçevelemesi yapıcı alternativizm kapasitesinin işlevselleşmesidir.
Derin Analiz
George Kelly'nin Kişisel Yapı Kuramı'nın (Personal Construct Theory) epistemolojik temelini oluşturur. Bu yaklaşıma göre insan, çevresindeki uyarıcılara pasif bir şekilde tepki veren bir organizma değil, kendi gerçekliğini aktif olarak inşa eden ve anlamlandıran bir 'bilim insanı'dır. Yapıcı alternativizm, hiçbir olayın ya da olgunun tek başına mutlak bir anlama sahip olmadığını, insan deneyiminin sürekli olarak yeniden yorumlanabileceğini savunur. Bireyler, mevcut yapıları işlevsiz hale geldiğinde veya yeni verilerle uyumsuzluk gösterdiğinde, yeni alternatif yapılar geliştirme esnekliğine sahiptir. Klinik bağlamda bu kavram, psikolojik rahatsızlıkların genellikle katı, esnek olmayan ve tek yönlü yapılandırma biçimlerinden kaynaklandığını; terapötik sürecin ise danışana dünyayı anlamlandırması için yeni alternatif lensler kazandırmayı amaçladığını öne sürer.
Etimoloji
Latince 'construere' (inşa etmek, yapılandırmak) fiilinden türetilen 'construct' kelimesi ile Latince 'alter' (diğer, öteki) kökünden gelen 'alternativus' sözcüğünün birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel esneklik (cognitive flexibility) ile sıklıkla karıştırılır. Bilişsel esneklik, mevcut kurallar veya durumlar arasında geçiş yapma becerisini vurgularken, yapıcı alternativizm ontolojik ve epistemolojik düzeyde gerçekliğin kökten farklı yollarla inşa edilebileceği kabulünü ve felsefi duruşunu ifade eder.