Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Yönelimsellik

İntentionality

Tanım

Bir bireyin eylemlerini belirli bir amaca, arzuya veya gelecekteki bir duruma göre organize etme ve zihinsel olarak bir nesneyi temsil etme kapasitesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir satranç oyuncusunun hamlesini yaparken yalnızca tahtadaki anlık konuma değil, rakibinin olası tepkilerini hesaplayarak üç hamle sonrasındaki zihinsel duruma odaklanması ve taşı bu amaca hizmet edecek şekilde bilinçli olarak hareket ettirmesi.

Derin Analiz

Felsefi kökleri Franz Brentano ve Edmund Husserl'e dayanan yönelimsellik, bilişsel bilimler ve zihin felsefesinde bilinç hallerinin temel bir özelliğidir. Bireyin hedeflere sahip olmasını, amaca ulaşmak için araçsal davranışlar seçmesini ve arzu edilen gelecek durumunu bilinçli farkındalığa çağrıştırmasını gerektirir. Araştırmacılar, bu bileşenlerin (arzular, araçsal davranışlar ve bilinçli farkındalık) tamamının yoksa alt kümesinin mi gerekli olduğu konusunda teorik ayrılıklar yaşasa da, kavram insan eylemlerinin teleolojik ve temsilî doğasını anlamada merkezi bir rol oynar.

Etimoloji

Latince 'intentio' (dikkatini vermek, germek, yöneltmek) sözcüğünden türetilmiştir; köken olarak zihinsel bir gücün bir nesneye doğru gerilmesini veya odaklanmasını ifade eder.

Karıştırmayın

Günlük dildeki 'niyet' (intention) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; niyet daha çok ahlaki veya iradi bir kararı ifade ederken, yönelimsellik zihnin nesneleri temsil etme ve yönelme kapasitesinin ontolojik özelliğidir.