Zeka Yapısı Modeli (SOI)
Structure Of İntellect Model (SOI)
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikometristin, bir bireyin sadece genel IQ puanına odaklanmak yerine, 'ıraksak üretim' (yaratıcı problem çözme) ile 'yakınsak üretim' (tek bir doğru yanıta ulaşma) arasındaki bilişsel ayrımı Guilford'un matrisi üzerinden incelemesi bu modelin pratik kullanımına örnektir.
Derin Analiz
1950'lerde J.P. Guilford tarafından öne sürülen bu model, Spearman ve Cattell gibi teorisyenlerin tek veya iki faktörlü genel zeka ($g$ faktörü) yaklaşımlarına radikal bir alternatiftir. Guilford, zekayı hiyerarşik veya tekil bir yapı olarak ele almak yerine, zihinsel yetileri üç boyutlu bir küp üzerinde sınıflandırmıştır. Model; içerikler (zihinsel içeriğin bilgisel niteliği), operasyonlar (gerçekleştirilen zihinsel süreçler) ve ürünler (bu süreçlerin çıktıları) eksenlerinden oluşur. Başlangıçta 120 olan faktör sayısı daha sonra 150'ye çıkarılmıştır. Ancak psikometrik ve istatistiksel analizlerde faktörler arası yüksek binişmeler (multicollinearity) saptanmış, John L. Horn gibi psikometristler tarafından ampirik temelleri büyük ölçüde çürütülmüştür. Modern psikometride geçerliliği sınırlı olsa da, yaratıcılık (özellikle ıraksak düşünce) çalışmalarına öncülük etmesi açısından bilişsel tarihte kritik bir dönüm noktasıdır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Cattell-Horn-Carroll (CHC) Zeka Teorisi; CHC modeli de çok faktörlüdür ancak ampirik olarak doğrulanmış hiyerarşik bir yapı sunarken, SOI modeli deneysel destektkten yoksun ve aşırı parçalı bir matris sunar.
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele