Zihin Gezinmesi
Mind Wandering
Tanım
Düşüncelerin eldeki görevden uzaklaşarak başka konular üzerinde istemsiz ve geniş bir yelpazede gezinmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir üniversite öğrencisinin ders kitabı okurken gözlerini satırlarda gezdirmesine rağmen, iki sayfa sonra okuduğu hiçbir şeyi aklında tutmadığını fark etmesi ve o sırada akşama yapacağı buluşmayı planladığını anlaması.
Derin Analiz
Zihin gezinmesi, bireyin dikkatini anlık görevden koparıp içsel olarak üretilen uyarıcılara (anı geleceğe yönelik planlar, fanteziler) yöneltmesiyle karakterize edilen bilişsel bir süreçtir. Nörobiyolojik temelde, varsayılan durum ağı (default mode network - DMN) ile merkezi yürütücü ağ (central executive network) arasındaki dinamik etkileşimlerle ilişkilendirilir. Genellikle sürdürülebilir dikkat gerektirmeyen otomatik görevler sırasında tetiklenir. Bilimsel literatürde doğrudan bir fizyolojik ölçüm aracı olmamakla birlikte, düşünce örnekleme (thought sampling) yöntemleri ve psikometrik envanterlerle ampirik olarak incelenir. İçeriği genellikle görevle ilgisiz düşünceler (TUTs) olarak kavramsallaştırılır ve işleyen bellek kapasitesi ile ruh hali arasındaki moderatör değişkenlerle sıkı bir ilişki sergiler.
Etimoloji
İngilizce 'mind' (zihin, us) ve 'wandering' (amaçsızca dolaşmak, sapmak, yön değiştirmek) kelimelerinin birleşiminden oluşan, Orta İngilizce ve Cermen kökenli bir deyimsel bileşiktir.
Karıştırmayın
Müdahaleci düşünceler (intrusive thoughts) ile sıklıkla karıştırılır; ancak müdahaleci düşünceler genellikle rahatsız edici, istemsiz ve obsesif nitelikteyken, zihin gezinmesi daha akışkan, spontane ve çoğunlukla zararsız içsel anlatılardır.