6-hidroksidopamin (6-OHDA)
6-hydroxydopamine (6-OHDA)
Tanım
Katesolaminerjik sinir hücresi gövdelerini seçici olarak tahrip eden, laboratuvar hayvanlarında Parkinson hastalığı modelleri oluşturmakta kullanılan sentetik bir monoaminerjik nörotoksin.
Örnek Vaka / Uygulama
Preklinik bir nöroloji laboratuvarında, farelerin sağ substantia nigra pars compacta bölgesine stereotaktik cihaz yardımıyla hassas bir şekilde 6-OHDA enjekte edilir. İki hafta içinde bu taraftaki dopaminerjik nöronların kaybına bağlı olarak sol tarafa doğru dönme (contralateral rotation) davranışları sergileyen ve motor koordinasyonu bozulan hayvanlar, Parkinson hastalığı için geçerli bir hayvan modeli olarak test protokollerine dahil edilir.
Derin Analiz
6-hidroksidopamin (6-OHDA), kan-beyin bariyerini geçememe özelliği nedeniyle doğrudan merkezi sinir sistemine (genellikle medial forebrain bundle veya substantia nigra pars compacta içine stereotaktik enjeksiyonla) uygulanan bir neurotoksindir. Hücresel düzeydeki toksik etkisi, katekolamin taşıyıcıları (DAT ve NET) aracılığıyla nöronal alımına ve hücre içinde reaktif oksijen türleri oluşturarak oksidatif strese yol açmasına dayanır. Özellikle nigrostriatal yoldaki dopaminerjik nöronları kalıcı olarak lezyonlaması, motor bozukluklar ve bazal ganglion devrelerindeki patofizyolojik değişimlerin incelenmesinde deneysel temel oluşturur. Nörodejeneratif mekanizmaların ve potansiyel antiparkinsoniyen farmakolojik ajanların prekinik değerlendirmelerinde kritik bir model aracıdır.
Etimoloji
Neo-latince 'six' [altı] + 'hydroxy' [hidroksil grubu kökeni] + 'dopamine' [dopamin nörotransmitter adı]. Yapısal olarak dopamin molekülünün altıncı karbon pozisyonuna hidroksil grubu eklenmesiyle türetilen sentetik bileşik.
Karıştırmayın
MPTP (1-metil-4-fenil-1,2,3,6-tetrahidropiridin) ile sıklıkla karıştırılır; her ikisi de parkinsonizm modeli oluşturmak için kullanılsa da, MPTP kan-beyin bariyerini geçebilir ve sistemik uygulanabilirken, 6-OHDA doğrudan intraserebral enjeksiyon gerektirir.