Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Açık Önyargı

Explicit Prejudice

Tanım

Bireyin belirli bir sosyal gruba karşı bilinçli olarak sahip olduğu, farkında olduğu ve doğrudan raporlayabildiği olumsuz tutum.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir işe alım yöneticisinin, belirli bir etnik gruba ait adayların performansının daha düşük olduğuna inandığını açıkça bilmesi, bu inancı mülakatlarda doğrudan dile getirmese bile mülakat puanlamalarında bu önyargıya göre kararlar vermesi.

Derin Analiz

Sosyal psikoloji literatüründe açık önyargı, bilişsel süreçlerin üstbilişsel (metacognitive) farkındalık düzeyiyle doğrudan ilişkilidir. Örtük önyargıdan (implicit prejudice) farklı olarak, bireyin kendi tutumlarına dair içgörüsü tamdır; bu nedenle geleneksel Likert tipi anketler, öz-bildirim (self-report) araçları ve doğrudan soru formatları ile ölçülebilir. Sosyal arzu edilebilirlik (social desirability) baskısı nedeniyle kamusal alanda ifade edilmeyebilir, ancak bireyin içsel bilişsel şemalarında ve niyet düzeyinde aktif bir şekilde varlığını korur.

Etimoloji

Latince 'explicitus' (açık, ortada, katlanmamış; 'ex-' [dışarı] + 'plicare' [katlamak]) ile Latince 'praeiudicium' ('prae-' [önce] + 'iudicium' [yargı] anlamındaki önceden verilmiş hüküm) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Örtük önyargı (implicit prejudice); örtük olanda bireyin farkında olmadığı otomatik bilişsel tepkiler söz konusuyken, açık önyargıda tam bilinçli farkındalık ve beyan etme kapasitesi vardır.