Akrabalık Katsayısı
Coefficient Of Relatedness
Tanım
İki akraba birey arasında genetik olarak paylaşılan ortalama allel oranını sayısal olarak ifade eden istatistiksel metrik.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kuş türünde gözlenen alarm verme davranışının, grubun geri kalanına maliyeti ile yuvadaki bireylerin akrabalık katsayısı (r = 0.5 kardeşler arası) denkleme dökülerek, özgeci genin popülasyonda kalıcılık olasılığı matematiksel olarak modellenir.
Derin Analiz
Evrimsel biyoloji ve davranış genetiğinde, Hamilton'ın kapsayıcı uyarlık (inclusive fitness) teorisinin temel hesaplama parametresini oluşturur. Bu katsayı, özdeş ikizlerde 1.0 (tam genetik paylaşım) iken, birinci dereceden akrabalarda (ebeveyn-çocuk veya kardeşler) 0.5, ikinci dereceden akrabalarda (büyükanne/büyükbaba ve torunlar, amca/dayı/hala/teyze ve yeğenler) 0.25 ve birinci dereceden kuzenlerde 0.125 değerini alır. Akraba seçilimi (kin selection) teorisi bağlamında, bireylerin kendi üreme başarısı kadar genetik akrabalarının üreme başarısını da neden desteklediğini evrimsel oyun teorisi perspektifiyle açıklar. Fenotipik benzerlik ve akraba tanıma (kin recognition) mekanizmaları üzerine yapılan ampirik çalışmalar, genellikle 0.25 ve üzerindeki katsayılarda belirgin özgeci (altruistic) davranış kalıplarının ortaya çıktığını göstermektedir.
Etimoloji
Latince 'coefficientem' (birlikte etki eden, cooperari) ve ortaçağ İngilizcesindeki 'related' (bağlantılı, akraba) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kapsayıcı uyarlık (inclusive fitness) ile sıklıkla karıştırılır; akrabalık katsayısı genetik paylaşım oranını ölçerken, kapsayıcı uyarlık doğrudan ve dolaylı üreme başarısının toplamını ifade eder.