Aksiyom
Axiom
Tanım
Mantık ve felsefede, kanıtlanmaya gerek duyulmaksızın doğru kabul edilen ve tüm tümdengelimsel akıl yürütmelerin temel dayanağını oluşturan evrensel önerme.
Örnek Vaka / Uygulama
Öklid geometrisinde 'iki noktadan yalnızca bir doğru geçer' ifadesi bir aksiyomdur; bu önermenin doğruluğu laboratuvar ortamında veya deneysel olarak kanıtlanamaz ancak üzerine kurulan tüm geometrik sistem bu kabul sayesinde tutarlı bir şekilde işler.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler, epistemoloji ve mantıksal metodolojide aksiyomlar, sistemlerin kurucu temel taşlarıdır. Doğrulukları kendi içlerinde barındırdıkları kabul edilir ve daha alt seviyedeki önermelerle kanıtlanamazlar; aksine, diğer tüm argümanların doğruluğunu sınamak için bir referans noktası (öncül) işlevi görürler. Formal sistemlerde ve istatistiksel modellemelerde varsayımların sınırlarını çizen bu yapılar, bilişsel haritalamanın ve teorik formülasyonların zihinsel çerçevesini belirler.
Etimoloji
Antik Yunanca 'axíōma' (ἀξίωμα) kelimesinden türetilmiştir; 'değerli olan şey, lâyık görülen veya kendiliğinden geçerli kabul edilen önerme' anlamını taşır.
Karıştırmayın
Teorem ile karıştırılır; teorem aksiyomlardan türetilen ve mantıksal kanıt gerektiren bir önermedir, aksiyom ise kanıtsız temel kabuldür.