Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Aksolemma

Axolemma

Tanım

Nöronların akson süreçlerini çevreleyen, aksiyon potansiyellerinin yayılımını ve iyon dengesini yöneten özelleşmiş hücre zarı.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında dev mürekkep balığı aksonu kullanılarak yapılan gerilim keçe (voltage-clamp) deneylerinde, aksolemma üzerindeki iyon kanallarının açılıp kapanma kinetikleri incelenmiş ve aksiyon potansiyelinin ionic temeli bu zar üzerindeki akımlar aracılığıyla haritalandırılmıştır.

Derin Analiz

Nörobiyolojik açıdan aksolemma, sadece pasif bir bariyer değil, aynı zamanda elektriksel uyarılabilirliğin temel merkezidir. Yapısında yüksek yoğunlukta voltaj kapılı sodyum ve potasyum kanalları barındırır. Miyelinli aksonlarda miyelin kılıf ile kaplı internodlarda yalıtkan bir işlev görürken, Ranvier boğumlarında iyon değişimine izin vererek tuzuksal (sıçrayıcı) iletimin kesintisiz gerçekleşmesini sağlar. Lipit çift katmanlı yapısı, aksonal plazma (aksoplazma) ile hücre dışı sıvı arasındaki elektrokimyasal gradyanı korur.

Etimoloji

Yunanca 'axon' [akson, eksen] + 'lemma' [kabuk, zar, zarf] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Dendritik zar ile karıştırılabilir; temel fark, aksolemmanın aksiyon potansiyeli üretimi ve iletiminde özelleşmiş voltaj kapılı kanal dağılımına sahip olmasıdır.