Akut Mani
Acute Mania
Tanım
Bipolar I bozukluğunun, aşırı coşkulu veya huzursuz duygu durumu, hiperaktivite, hızlı düşünce ve konuşma, dürtüsel davranışlar ve fikir uçuşmaları ile karakterize olan şiddetli evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir erkek hasta, son dört günde günde yalnızca bir saat uyuyarak bütün servetiyle iflas edeceğini umursamadan lüks otomobiller satın aldığını, şehirler arası otobüs firması kuracağını ve kendisinin peygamber ilan edildiğini yüksek sesle, kesintisiz ve hızla anlatmaktadır. Dikkati en küçük uyaranlarla bile dağılmakta ve konuşması fikir uçuşmaları nedeniyle takip edilemez durumdadır.
Derin Analiz
Akut mani, nörobiyolojik düzeyde frontolimbik devrelerin disregülasyonu ve dopaminerjik aşırı aktivite ile karakterize klinik bir tablodur. DSM-5 kriterlerine göre en az bir hafta süren, kişinin işlevselliğini ciddi biçimde bozan, hatta psikotik özellikler (sanrılar, kuvars düşünceler) gösterebilen taşkınlık dönemidir. Prefrontal korteksin dürtü kontrolü üzerindeki inhibitör etkisi zayıflarken, limbik sistemdeki ödül mekanizmaları aşırı uyarılır. Bu durum, bireyin gerçeği değerlendirme yetisini kısıtlar; hasta, uykusuzluğa rağmen bitmek bilmeyen bir enerji, riskli cinsel davranışlar, tehlikeli yatırımlar ve grandiose (büyüklük) inançlar sergiler.
Etimoloji
Latince 'acutus' (sivri, keskin, ani) ve Yunanca 'mania' (delilik, çılgınlık, coşku) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hipomani ile karıştırılır; hipomanide işlevsellik tamamen kaybolmaz, psikotik özellikler görülmez ve hastaneye yatış gerektirmez. Şizofreni ile karışabilir ancak akut manide duygu durum coşkusu veyairritabilite ön plandadır.