Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ambitendensi

Ambitendency

Tanım

Çatışan davranışsal motivasyonlar nedeniyle bireyin zıt yönlerde hareket etme eğilimi göstermesi veya iradi bir eylem beklentisiyle eksik motor yanıtlar sergilemesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik değerlendirme sırasında klinisyenin elini sıkmak üzere uzattığı hastanın, eliyle hem uzanma hem de hızla geri çekme yönünde zıt ve kararsız mikro hareketler yapması, net bir motor eylem üretememesi.

Derin Analiz

Ambitendensi, temel olarak istemli hareket sisteminin entegrasyonundaki bir bozulmayı işaret eder. Katatonik tablolarda sıklıkla gözlenen bu fenomen, psikomotor yavaşlamanın bir alt tipi olarak ortaya çıkar. Birey motorik olarak kilitlenmiş gibi görünür; bir eylemi gerçekleştirmeye çalışırken tereddütlü, kararsız ve birbirini iptal eden hareket döngüleri sergiler. Nörobiyolojik düzeyde, frontostriatal devrelerdeki ve motor planlamadan sorumlu kortikal alanlardaki (özellikle eksternal motor alan ve prefrontal devreler) işlev bozuklukları ile ilişkilendirilir. Jungyan psikolojide ise benzer bir kavram olarak, zıt eğilimlerin varlığından kaynaklanan ruhsal ambivalansı (çiftdeğerliliği) tanımlamak için kullanılır.

Etimoloji

Latince 'ambi-' (her iki, karşılıklı) ve 'tendere' (uzanmak, yönelmek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Zıt yönlü motivasyonel dürtülerin zamanlı varlığını ifade eder.

Karıştırmayın

Ambivalans (yalnızca duygusal veya bilişsel düzeyde kararsızlık veya zıt duygular barındırırken, ambitendensi doğrudan motor ve davranışsal düzeyde eksik veya zıt eylemlerle kendini gösterir), Gegenhalten (paratoni - pasif hareketlere karşı direnç gösterme durumu).