Anti-kathexis
Anticathexis
Tanım
Egonun, bilinçdışı dürtülerin veya arzuların bilince çıkmasını engellemek amacıyla libidinal enerjiyi bu arzuların karşısına diktiği savunma odaklı bir enerji çekme ve yönlendirme sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kliniğe aşırı düzeyde mükemmeliyetçilik ve toplum yararına projelere obsessif düzeyde zaman ayırma şikayetiyle gelen bir danışanın analizinde, aslında derinlerde yatan yoğun yıkıcı öfke ve bencil dürtülerin bilince çıkmasını engellemek adına egonun sürekli olarak bu projelere psişik enerji yatırımı (anti-kathexis) yaptığı gözlemlenir.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramın topografik ve yapısal modellerinde ego, id'den gelen ilkel ve kabul edilemez dürtülerin (agresif ya da libidinal) farkındalığa ulaşmasını engellemek için psişik enerji (libido/agresyon) havuzunu kullanır. Bu mekanizmada ego, belirli bir arzu ya da fikirden enerjisini çeker (decathexis) ve bu enerjiyi, o arzunun bilince sızmasını bloke edecek zıt ya da dengeleyici başka bir düşünce veya davranış paternine yönlendirir (anticathexis/countercathexis). Örneğin, aşırı biriktirme (hoarding) ya da cimrilik dürtüsünün yarattığı anksiyeteyi nötralize etmek için aşırı hayırseverlik (philanthropy) gibi reaksiyon oluşturma temelli mekanizmalar bu dinamikle işler. Bu süreç, sadece id dürtülerini baskılamakla kalmaz; aynı zamanda süperegodan kaynaklanan suçluluk ve utanç hislerinin ego üzerindeki ezici baskısını hafifletmek için de devreye girebilir.
Etimoloji
Yunanca 'anti-' (karşı, zıt) + Almanca 'Besetzung' kavramının İngilizce psikanalitik literatürdeki karşılığı olan 'cathexis' (enerji yatırımı, yükleme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kathexis (psişik enerjinin belirli bir nesneye veya fikre yatırılması) ve reaksiyon oluşturma (reaction formation). Ayırt edici fark: Kathexis enerji yatırımıdır, anticathexis bu yatırıma karşı geliştirilen enerji blokajıdır; reaksiyon oluşturma ise bunun dışsal davranışsal sonucudur.