Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ataraktik

Ataractic

Tanım

Zihinsel dinginlik ve sarsılmazlık hali (ataraksi) yaratan, yatıştırıcı veya sakinleştirici etkiye sahip farmakolojik ajan.

Örnek Vaka / Uygulama

Şiddetli panik atak ve akut ajitasyon tablosuyla acil kliniğine başvuran bir hastaya, sempatik sinir sistemi hiperaktivitesini baskılamak ve ataraktik bir durum (zihinsel sakinlik) elde etmek amacıyla uygun bir anksiyolitik ajan reçete edilmesi.

Derin Analiz

Psikofarmakoloji ve klinik psikiyatri literatüründe, bireyin kaygı düzeyini düşüren ve duygusal tepkiselliğini azaltan maddeleri tanımlamak için kullanılan tarihsel bir terimdir. Günümüz klinik terminolojisinde yerini 'trankilizan' veya 'anksiyolitik' kavramlarına bırakmış olsa da, nörokimyasal düzeyde merkezi sinir sisteminin aşırı uyarılmışlık (arousal) durumlarını baskılayan ajanların genel sınıflandırmasında kökensel bir referanstır. Sinaptik iletimdeki inhibitör mekanizmaları (özellikle GABAerjik sistem üzerinden) modüle ederek anksiyeteyi azaltan ajanların farmakodinamik profilini açıklar.

Etimoloji

Antik Yunanca 'ataraxia' (ἀταραξία - sarsılmazlık, huzur, zihin sakinliği) kökünden türetilmiştir; 'a-' (olumsuzluk eki) ve 'tarassein' (karıştırmak, sarsmak) fiillerinin birleşiminden meydana gelir.

Karıştırmayın

Trankilizan (daha geniş bir farmakolojik kategoridir; ataraktik ise spesifik olarak zihinsel dinginlik ve sarsılmazlık odaklı tarihsel bir nitelemedir) ve sedatif (uyku eğilimi yaratabilir, ataraktik ise temelde zihinsel huzur ve kaygıdan arınma halini hedefler).