Atfedilen Sorumluluk
Ascriptive Responsibility
Tanım
Yasadışı bir eylem gerçekleştirmiş bir bireyin cezai sorumluluk taşıdığına ve dolayısıyla cezalandırılması gerektiğine varılan hukuki ve ahlaki yargı.
Örnek Vaka / Uygulama
Ağır bir trafik kazasına sebep olan ancak fren arızasının tamamen üretici hatasından kaynaklandığı sonradan kanıtlanan bir sürücünün, ilk kaza anındaki yıkıcı sonuçlar nedeniyle halk ve soruşturma makamları tarafından doğrudan suçlu ilan edilmesi ve cezai ehliyet tartışmalarına bakılmaksızın cezalandırılması talebi.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve hukuk psikolojisinin kesişim kümesinde yer alan bu kavram, failin eylemi üzerindeki failiyet derecesinden bağımsız olarak, toplumsal düzenin korunması ve adalet algısının tatmini için bir bireye suç yükleme sürecini inceler. Bilişsel ve sosyal psikolojik perspektiften bakıldığında, atfedilen sorumluluk, gözlemcilerin failin zihinsel durumunu (mens rea) ve niyetini nasıl yorumladıklarına dair atıf teorileri (attribution theory) ile doğrudan ilişkilidir. Karar vericilerin veya jürilerin, failin eylemlerinin sonuçları üzerinde ne ölçüde kontrol sahibi olduğuna dair geriye dönük mantıksal çıkarımlar yapmasını gerektirir.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) + 'scribere' (yazmak, kaydetmek) köklerinden türetilen 'ascribere' (birine mal etmek, atfetmek) fiili ile Latince 'respondere' (cevap vermek, hesap vermek) kökünden türetilen 'responsibilitas' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Tanımlayıcı sorumluluk (descriptive responsibility) ile sıklıkla karıştırılır; tanımlayıcı sorumluluk failin eylemin nesnel nedenleriyle olan nedensel bağını ve özgür iradesini tarafsızca incelerken, atfedilen sorumluluk cezalandırma iradesine dayalı bir değer yargısıdır.