Ayna Evresi
Mirror Phase
Tanım
Bebeğin 6 ila 18 aylık süreçte aynadaki yansımasını tanıması ve kendini özerk bir benlik olarak algılamaya başlamasını sağlayan gelişimsel aşama.
Örnek Vaka / Uygulama
On aylık bir bebeğin aynanın karşısında kendi görüntüsünü ilk kez fark ettiğinde gülümsemesi, yansımaya elini uzatması ve ardından annesinin yüzü ile ayna arasında gidip gelen onay arayıcı bakışları bu evrenin tipik klinik göstergesidir.
Derin Analiz
Jacques Lacan'ın psikanalitik kuramının merkezinde yer alan bu evre, çocuğun motor koordinasyon eksikliğinden kaynaklanan parçalanmışlık hissinden, aynadaki bütünsel görüntü (gestalt) sayesinde sıyrılarak bir 'ben' (ego) kurgulamasını inceler. Bebek, aynadaki yansımayı dışsal bir nesne olarak görürken aynı zamanda onun kendisine ait olduğunu kavrar; bu paradoksal özdeşim, imgesel düzlemden simgesel düzleme geçişin katalizörüdür.
Etimoloji
Fransızca 'le stade du miroiter' kökünden türetilmiş olup, psikanalitik literatürde öznenin oluşum evresini ifade eden bir kavramdır.
Karıştırmayın
Öz-bilinç (self-consciousness) kavramıyla karıştırılabilir; öz-bilinç daha geç dönemde bilişsel olgunlaşmayla ortaya çıkarken, ayna evresi tamamen imgesel bir özdeşim ve ego idealinin öncül kuruluşudur.