Benzersiz Dokunulmazlık Yanılgısı
İllusion Of Unique İnvulnerability
Tanım
Bireyin, başkalarının felaketlerine yol açan tehlikelerden ve talihsizliklerden kendisinin bir şekilde muaf olduğuna dair inandığı irrasyonel bilişsel önyargı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek hızda araç kullanan bir sürücünün, istatistiksel olarak her gün yüzlerce kişinin trafik kazasında yaralandığını bilmesine rağmen, 'Benim başıma asla gelmez, ben direksiyonda çok daha dikkatliyim ve şanslıyım' diyerek hız yapmaya devam etmesi.
Derin Analiz
Linda Perloff tarafından 1983 yılında literatüre kazandırılan bu kavram, sosyal psikoloji ve bilişsel önyargılar düzleminde incelenir. Bireylerin kendi olumlu geleceklerini abartma ve olumsuz yaşam olaylarını yalnızca diğer insanlarla ilişkilendirme eğiliminin (iyimserlik yanlılığının aşırı bir formu) somut bir tezahürüdür. Nörobiyolojik düzeyde, ön singulat korteks ve ventromedial prefrontal korteksin risk değerlendirmesi sırasındaki öz-göndergesel (self-referential) işleme hatalarıyla doğrudan ilişkilidir. Kişi, rasyonel verilerin aksine, kendi kırılganlığını reddederek psikolojik bir savunma mekanizması olarak bu yanılgıya sığınır; bu durum emniyet kemeri takmamak veya korunmasız cinsel ilişkiye girmek gibi riskli davranışların sergilenmesinde başat rol oynar.
Etimoloji
Latince 'illusio' (yanılsama, aldanma) + 'unicus' (tek, benzersiz) + 'in-' (değil, olumsuzluk) + 'vulnerare' (yaralamak, zarar vermek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İyimserlik Yanılgısı (Optimism Bias - gelecekteki genel olayların iyi olacağını varsayma eğilimi; benzersiz dokunulmazlık ise doğrudan kişisel olarak zarardan muaf olma inancına odaklanır) ve Kişisel Mitoloji.