Beyin Plastisitesi
Brain Plasticity
Tanım
Beynin, deneyimler, öğrenme, çevresel uyarıcılar ya da travmatik hasarlar sonrasında sinaptik bağlantılarını ve yapısal organizasyonunu yeniden biçimlendirme kapasitesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sol hemisferinde inme geçiren bir hastanın, konuşma yetisini kısmen kaybetmesinden aylar sonra, sağlam sağ hemisferdeki komşu kortikal alanların üstlendiği telafi edici işlevler sayesinde yeniden akıcı konuşabilmesi beyin plastisitesinin klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde plastisite; uzun süreli potansiyelizasyon (LTP) ve uzun süreli depresyon (LTD) mekanizmaları aracılığıyla nöronal ağların verimliliğini ve morfolojisini değiştirmesini ifade eder. Sadece hasar telafisiyle sınırlı olmayıp, yaşam boyu öğrenme ve bellek oluşumunun temel nöral altyapısını oluşturur. Nörogenez ve sinaptogenez süreçleri, beynin statik bir organ olmadığını, aksine dinamik bir adaptasyon merkezi olduğunu ampirik olarak kanıtlar.
Etimoloji
Modern Latince 'plasticitas' [şekillendirilebilirlik, biçim alabilme kapasitesi] sözcüğünden türetilmiştir; kökeni eski Yunanca 'plastikos' [şekillendirilen, yoğrulan] kelimesine dayanır.
Karıştırmayın
Nörojenez ile sıklıkla karıştırılır; nörojenez sadece yeni nöronların üretilmesini ifade ederken, plastisite mevcut nöronal ağların ve sinapsların yapısal ve işlevsel olarak yeniden organize olmasını kapsayan daha geniş bir üst kavramdır.