Bilgi Edinimi
Knowledge Elicitation
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Karmaşık bir hava trafik kontrol otomasyon sistemi tasarlayan bilişsel ergonomistler, deneyimli kontrolörlerin acil durumlarda hangi ipuçlarına dayanarak karar verdiğini anlamak için 'bilgi edinimi' yöntemine başvurur. Uzmanla derinlemesine mülakatlar ve görev analizleri yapılarak, zihinsel karar ağacı şemalaştırılır ve yazılım arayüzü bu bilişsel yapıya göre yeniden tasarlanır.
Derin Analiz
Bilişsel ergonomi ve insan-bilgisayar etkileşimi alanlarında kritik bir metodolojidir. Uzmanların sahip olduğu ancak ifade etmekte zorlandığı 'örtük bilgi'yi (tacit knowledge) yapılandırılmış verilere dönüştürmeyi amaçlar. Görüşme analizleri, görev analizi ve vakaya dayalı akıl yürütme gibi teknikler kullanılarak bireylerin bilişsel yapıları haritalandırılır. Uzman ile acemi arasındaki bilgi mimarisi farklarını hesaba katarak arayüz tasarımı, yapay zeka sistemleri için kural tabanlı sistem geliştirme ve bilişsel iş analizi süreçlerine doğrudan girdi sağlar.
Etimoloji
Latince 'cognitio' (bilgi, kavrayış) kökünden türetilen 'knowledge' ile Latince 'ex-' (dışarı) ve 'lacere' (çekmek, cezbetmek) fiillerinden türetilen 'elicitation' (ortaya çıkarma, çekip alma) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Bilgi transferi (knowledge transfer) ile sıklıkla karıştırılır; ancak bilgi transferi halihazırda var olan bilginin bir kişiden diğerine aktarılmasını ifade ederken, bilgi edinimi henüz tam olarak formüle edilmemiş zihinsel içeriklerin sistematik olarak dışlaştırılması sürecidir.