Örtük Bilgi
Tacit Knowledge
Tanım
Doğrudan öğretilmeyen, deneyim yoluyla sezgisel olarak edinilen ve farkındalık olmaksızın depolandığı için sözel olarak ifade edilmesi son derece güç olan pratik bilgi türü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır usta bir aşçı olan birinin, sosun kıvamının ne zaman 'olduğunu' herhangi bir termometreye veya reçeteye bakmaksızın, sadece koku ve renk viskozitesindeki anlık değişimi hissederek anlaması örtük bilginin kusursuz bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve epistemoloji literatüründe örtük bilgi, Michael Polanyi'nin öncülüğünü yaptığı 'Bildiğimizden daha fazlasını ifade edebiliriz' önermesiyle temellendirilir. Açık (explicit) bilginin aksine kodlanamaz, ders kitaplarına aktarılamaz ve algoritmik bir formata indirgenemez. Nörobiyolojik düzeyde, bu bilginin kodlanması ve geri çağrılması bilinçli hipokampal sistemlerden ziyade striatum, bazal ganglionlar ve serebellum gibi prosedürel bellek devrelerine dayanır. Kişi, bisiklete binerken veya sosyal dinamikleri yönetirken hangi sinirsel yolları ateşlediğini rasyonel olarak açıklayamaz; ancak performans çıktısı kusursuzdur.
Etimoloji
Latince 'tacitus' (sessiz, söylenmemiş, gizli) kelimesinden türetilmiştir; 'taceere' (susmak) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Açık bilgi (explicit knowledge) ile karıştırılır; açık bilgi sözel olarak aktarılabilir, formüle edilebilir ve bilinçli farkındalık gerektirirken, örtük bilgi deneyimle içselleştirilir ve söze dökülemez.
Keşfetmeye Devam Edin
Örtük Öğrenme
Örtük Öğrenme
İmplicit Learning / İncidental Learning / Unconscious Learning
🔹 1. (implicit learning): Bireyin öğrenme niyeti taşımaksızın ve ne öğrendiğinin bilincinde olmaksızın, karmaşık bilişsel veya davranışsal örüntüleri edinmesi süreci. 🔹 2. (incidental learning): Bireyin bilinçli bir niyet veya çaba göstermeksizin, başka bir zihinsel işlemin yan ürünü olarak edindiği istemsiz öğrenme biçimi. 🔹 3. (unconscious learning): Bireyin maruz kaldığı örüntüleri veya bilgiyi, farkındalık veya bilinçli niyet olmaksızın zihinsel süreçlere kaydetmesi ve edinmesidir.
İncele
Pratik Zeka
Pratik Zeka
Practical İntelligence
Bireyin zihinsel kapasitesini günlük yaşamın somut, karmaşık ve değişken koşullarına uyarlama, bu koşulları şekillendirme ve gerektiğinde yeni ortamlara yönelme becerisi.
İncele