Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bilişsel Davranışçı Modifikasyon

Cognitive Behavior Modification

Tanım

Bireyin işlevsel olmayan düşünce kalıplarını ve davranışlarını sistematik tekniklerle yeniden yapılandırmayı amaçlayan müdahale yaklaşımıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Sosyal anksiyete bozukluğu tanısı alan bir danışanın, topluluk önünde konuşurken 'Kesinlikle rezil olacağım, herkes benimle alay edecek' otomatik düşüncesini fark etmesi, bu düşüncenin ampirik geçerliliğini sorgulaması ve yerine daha gerçekçi bir başa çıkma cümlesi koyarak maruz kalma egzersizini tamamlaması sürecidir.

Derin Analiz

Bilişsel Davranışçı Modifikasyon, klasik ve edimsel koşullanma ilkelerini bilişsel süreçlerle entegre eden bir ekoldür. Donald Meichenbaumun öncülük ettiği bu yaklaşım, bireyin içsel konuşmalarını (self-talk) ve bilişsel aracıcılarını inceleyerek davranışsal değişimi tetikler. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç prefrontal korteksin amigdala üzerindeki regülasyon kapasitesini artırarak uzun süreli potansiyasyon (LTP) yoluyla yeni nöral devrelerin kodlanmasını kolaylaştırır.

Etimoloji

Latince 'cognoscere' (bilmek, kavramak) ve 'mutare' (değiştirmek) sözcüklerinin bileşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Klasik davranışçı terapi ile karıştırılır; ancak davranışçı terapi yalnızca gözlenebilir dışsal davranışlara odaklanırken, bilişsel davranışçı modifikasyon ara değişken olarak bilişleri ve içsel diyalogları sürece dâhil eder.