Bilişsel Geliştirici
Cognitive Enhancer
Tanım
Alzheimer gibi ilerleyici demans türlerinde veya travmatik beyin hasarlarında bilişsel işlevleri iyileştirmek ve yavaşlatmak amacıyla kullanılan farmakolojik ajanlar.
Örnek Vaka / Uygulama
Hafif evre Alzheimer tanısı almış 72 hastaya asetilkolinesteraz inhibitörü reçete edildiğinde, hastanın kısa süreli bellek testlerindeki performans düşüş hızının, tedavi almayan gruba kıyasla yavaşladığı gözlemlenir.
Derin Analiz
Bilişsel geliştiriciler, merkezi sinir sistemindeki nörokimyasal süreçleri modüle ederek etki gösterir. Bu ajanların önemli bir kısmı, asetilkolinesteraz enzimini inhibe ederek sinaptik aralıktaki asetilkolin miktarını artırır ve böylece kolinerjik iletim bozukluklarını telafi eder. Diğer mekanizmalar arasında NMDA reseptör antagonizması ve beta-amiloid plak oluşumunun engellenmesi yer alır. Bu ilaçlar hastalığın seyrini tamamen tersine çevirmez; ancak hafif ve orta evrelerde bilişsel gerilemenin hızını azaltmada klinik rol oynar.
Etimoloji
Latince 'cognoscere' (bilmek, tanımak) kökünden türetilen 'cognitio' kelimesi ile İngilizce 'enhancer' (artırıcı, yükseltici) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Nootropikler (her ne kadar zihinsel performansı artırmak için günlük hayatta kullanılabilseler de, bilişsel geliştiriciler klinik olarak onaylanmış farmakolojik tedavilerdir).