Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Birlikte Evrim

Coevolution

Tanım

İki veya daha fazla türün, karşılıklı seçilim baskıları altında birbirlerinin evrimsel süreçlerini zamanlı olarak etkilemesi ve şekillendirmesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Afrika'daki akasya ağaçlarının zürafaların otlamasına karşı yapraklarında daha yüksek tannin (savunma kimyasalı) üretmeye başlaması, zürafaların ise bu kimyasalları detoksifiye edebilecek karaciğer enzim mekanizmaları ve kalın papillalı diller geliştirmesi klasik bir birlikte evrim vakasıdır.

Derin Analiz

Birlikte evrim, ekolojik ve evrimsel biyolojinin temel dinamiklerinden biri olup, türler arası etkileşimlerin (av-avcı, parazit-konak, mutualizm) genetik havuzlar üzerindeki sürekli ve karşılıklı kalibrasyonunu inceler. Bu süreçte bir türün fenotipik veya genotipik adaptasyonu, diğer tür için yeni bir seçilim baskısı yaratır; bu da karşılıklı bir adaptasyon veya 'silahlanma yarışı' döngüsünü tetikler. Nörodavranışsal bağlamda ise, örneğin çiçekli bitkiler ile polinasyon sağlayan böceklerin veya primatlar ile sosyal karmaşıklık arasındaki evrimsel geri bildirim döngüleri bu mekanizmayla açıklanır. İstatistiksel filogenetik modeller, bu karşılıklı dallanma modellerini (cosspeciation) test etmek için kullanılır.

Etimoloji

Latince 'co-' [birlikte, müştereken] + 'evolutio' [açılma, gelişme, evrilme] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Paralel evrim (uzaktan akraba türlerin benzer seçilim baskıları altında bağımsız olarak benzer özellikler kazanması) ile karıştırılır; birlikte evrimde ise türler arasında doğrudan bir ekolojik etkileşim ve karşılıklı genetik bağımlılık şarttır.