Bulantı Verici
Nauseous
Tanım
Koku sınıflandırma sistemlerinde dışkı ve leş çiçeklerinde algılanan koku niteliğini tanımlayan sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir biyologun orman zemininde çürüyen organik maddeleri incelerken veya bir adli tabibin ölüm kokusunu (putresin ve kadaverin türevleri) tanımlarken Zwaardemaker sistemindeki bulantı verici koku kalitesine referans vermesi.
Derin Analiz
Zwaardemaker koku sisteminde 'nauseous' (bulantı verici/pis) koku kategorisi, evrimsel biyoloji ve nörobiyoloji perspektifinden hayatta kalma mekanizmalarının temel bir bileşenidir. İnsan olfaktör sistemi, toksik maddelerin, çürümenin ve patojenlerin varlığını erken aşamada tespit etmek üzere evrilmiştir. Bu koku kalitesi, limbik sistemde ve özellikle insüla ile amigdalada güçlü bir kaçınma refleksi (ikincil olarak bulantı ve öğürme) tetikler. Koku duyusunun talamusa uğramadan doğrudan limbik yapılara bağlanması, bu koku niteliğine maruz kalınan anda anında bir fizyolojik savunma ve motor tepki oluşmasını açıklar.
Etimoloji
Latince 'nausea' [deniz tutması, mide bulantısı] kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Grekçe 'nausia' veya 'nautia' [gemi tutması, deniz tutması, 'nautes' yani denizci kelimesinden] sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Hıssedilen koku kalitesini bildiren 'bulantı verici' (nauseous) terimi, günlük dildeki mide bulantısı hissiyle sıklıkla karıştırılır; akademik koku sınıflandırmasında ise koku özgüllüğünü belirtir, her zaman fiziksel kusma refleksi oluşturması gerekmez.