Çene Sıçrama Refleksi
Jaw Jerk
Tanım
Alt çenenin hafifçe açık olduğu pozisyonda mentuma yapılan ani vuruşla masseter kasının istemsiz kasılmasını tetikleyen ve üst motor nöron lezyonlarını saptamakta kullanılan monosinaptik bir derin tendon refleksidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik muayene sırasında nörolog, hastanın çenesini gevşek ve hafifçe aralık bırakmasını ister. Kendi parmağını hastanın çenesine koyarak refleks çekiçiyle hafifçe vurur. Normal bireyde çene minimal düzeyde hareket ederken, multipl skleroz veya amiyotrofik lateral skleroz (ALS) hastasında çenenin hızla yukarı doğru kapandığı gözlemlenir.
Derin Analiz
Çene sıçrama refleksi, trigeminal sinirin (CN V) afferent ve efferent liflerini içeren nadir kraniyal sinir reflekslerinden biridir. Muayene sırasında hastanın çenesi yarı açık tutulur ve çene ucuna hafifçe aşağı yönlü bir darbe uygulanır. Bu mekanik uyarı, masseter kasındaki kas iğciklerini uyararak primer afferent lifler (Ia) aracılığıyla pons'taki trigeminal motor çekirdeğine sinyal gönderir. Normal popülasyonda bu refleks ya alınamaz ya da çok zayıftır. Ancak kortikospinal yolağın bilateral üst düzey lezyonlarında (foramen magnum lezyonları veya servikal omurilik basıları gibi) refleks arkındaki merkezi inhibisyonun kalkması sonucu hiperrefleksi (abartılı yanıt) görülür. Bu yönüyle kafa tabanı ve beyin sapı patolojilerinin lokalizasyonunda kritik bir nörolojik belirteçtir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Öğürme refleksi (gag reflex) ile sıklıkla karıştırılır; öğürme refleksi yutak mukozasının uyarılmasıyla ortaya çıkan ve glossofaringeal ile vagus sinirlerini içeren farklı bir otonomik yanıttır. Çene sıçrama refleksi ise saf bir proprioseptif derin tendon refleksidir.